Netwerk Ontbijt Zorg Innovatie 14 september

Netwerk Ontbijt Zorg Innovatie 14 september


Zoek elkaar op voor kruisbestuiving

Design & Action in de zorg was het thema van het derde Netwerk Ontbijt Zorginnovatie van Life Sciences & Health 010 in 2017. Wetenschap en praktijk hebben elkaar nodig. De wisselwerking tussen die twee is een goede voedingsbodem voor effectieve innovatie in de zorg. Innovatie waar professionals en patiënten echt iets aan hebben.

Donderdag 14 september kwamen opnieuw zo’n honderd belangstellenden naar de LS&H010 hub in de Rotterdam Science Tower aan het Marconiplein. Oude bekenden en nieuwe gezichten mengden zich moeiteloos in diverse geanimeerde één op één gesprekken, waar af en toe stevig zaken gedaan werden. Totdat een verdieping lager het publiek getrakteerd werd op een lezing en een pitch.

Actie-gericht onderzoek

Professor doctor Erik van Raaij is hoogleraar aan de Erasmus Universiteit en drijvende kracht achter CODEX, de Erasmus Community for Design & Action research van de ESHPM, de Erasmus School of Health Policy & Management. Een hele mond vol. De ESHPM was voorheen beter bekend als IBMG (Instituut Beleid & Management Gezondheidszorg). Ook doctor Anne Marie Weggelaar is aan CODEX verbonden.

Van Raaij doet een dringende oproep om te stoppen met ‘silodenken’, te snelle conclusies trekken en wetenschappelijk onderzoek doen naar triviale problemen. Nee! ‘Daar betalen we een te hoge prijs voor.’

Hij zoekt oplossingen in actie-gericht onderzoek, als het ware een ‘familie van onderzoeksmethodes’, volgens Van Raaij. ‘Kernbegrippen zijn ruimte om iets te laten ontstaan, samenwerking tussen wetenschap en het veld en daarvan leren, begrijpen van oorzaak en gevolg en gericht zijn op verandering, in tegenstelling tot gerichtheid op hypothesetoetsing en vooraf bepaalde aannames. Bovendien is actie-gericht onderzoek geen lineair maar een cyclisch proces. Het is een voortdurend pendelen tussen wetenschap en praktijk.’

Handhygiëne

Doctor Weggelaar geeft vervolgens een voorbeeld van actie-gericht onderzoek in de praktijk van het Erasmus MC-Sophia. Bij te vroeg geboren kinderen is handhygiëne van vitaal belang om infecties te voorkomen.

‘Eerst onderzochten we wat er allemaal bekend is over dit probleem en welke onderzoeken en bestaande theorieën er zijn. Daaruit blijkt dat scholing van personeel en gedragsbeïnvloeding van ouders al bekende methoden zijn om handhygiëne te verbeteren. Maar wat het allermoeilijkste bleek, is het veranderen van routinematig gedrag.’ Ze schetst dat er een groot verschil is tussen wat mensen zeggen en wat ze doen. Bijvoorbeeld handen wassen na toiletbezoek. Vrijwel iedereen zegt dit te doen. Maar als er camera’s hangen in toiletten blijkt het tegendeel. ‘Werken aan priming, constant boodschappen geven – bijvoorbeeld via screensavers – dat bleek wel te werken. Het aantal infectieziekten op deze afdeling daalde daardoor inderdaad.’

Weggelaar vertelt hoe het onderzoek zich vervolgens richt op welke screensaver het beste resultaat geeft, bijvoorbeeld wat betreft kleur, beeld en tekst. ‘Ook daarmee pendelen we voortdurend tussen wetenschap en praktijk. Wij krijgen vaak vragen om vindingen te evalueren, maar het zou beter zijn als we vooraf al betrokken waren bij onderzoek.’ Het onderzoek van Weggelaar e.a. naar de effectiviteit van bepaalde screensavers die routinematig gedrag beïnvloeden is te vinden in het American Journal of Infection Control 40 (10): 951-954.

Prestatie-inkoop gezondheidszorg

‘If you want to understand something, try to improve it!’ met deze geleende uitspraak onderstreept professor Van Raaij het belang van action-research, ook als het gaat over vraagstukken rond management en organisatie van zorgorganisaties.

Zo keek EHSPM ook naar inkoopmodellen binnen de zorg. ‘Er is een andere dynamiek nodig. Want we kennen allemaal de zorgelijke krantenkoppen die berichten over weinig vertrouwen in elkaar, aanbieders die winnen of verliezen en een gebrek aan het delen van informatie, waardoor er weinig inzicht is in kwaliteitsverschillen tussen aanbieders. Dit soort onderhandelingsgedrag leidt niet tot de beste uitkomst en brengt veel transactiekosten met zich mee.’

 

Dat het ook anders kan vertelt Van Raaij aan de hand van een model voor prestatie-inkoop, waarmee Achmea een pilot rond borstkankerzorg en de behandeling van cataract inzette. ‘Een heel traject, met marktconsultatie, diverse kick-off’s, 35 verschillende partijen en pagina’s lange documenten waarin een aanbieder toelicht waarom hij of zij de beste is. Doel van dit alles was dat de beste aanbieder boven komt drijven. Die kreeg dan ook een driejarig contract met onbeperkt volume.’ Later deed ook UMC Utrecht mee aan een dergelijke pilot, rond geboortezorg. ‘Daar ontstond een duidelijke win-win situatie en dat is een stuk beter dan win-lose.’ Van de zorgaanbieders die hier ervaring mee hebben beoordeelt 85% het model van prestatie-inkoop beter of veel beter dan het traditionele inkoopmodel.

CODEX organiseert in 2018 een netwerksymposium over een community rond action-research.

Pitch Logoclicks

Ander onderwerp binnen deze bijeenkomst van LS&H010 is een pitch van Logoclicks. Jan Pons van dit bedrijf vertelt hoe hij meemaakte dat een vriend na een hersenbloeding problemen had met spreken: hij werd afasiepatiënt.

‘Het is enorm frustrerend als je niet meer kunt spreken! Deze patiënten krijgen bijvoorbeeld wekelijks afasietherapie in de praktijk van een logopedist. Is dat voldoende? Mijn droom was om een logopedist tools te geven om oefenen makkelijker te maken, met meer variatie en met meer gepersonaliseerde aansluiting bij de patiënt: met online oefeningen.’ Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat vaker en intensiever oefenen de communicatievaardigheden deels kan herstellen. Een consortium van een aantal hogescholen werkte mee aan een onderzoek naar theorie en methodieken. Pons: ‘Maar je gaat uit van aannames. Kloppen die eigenlijk wel? Zitten patiënten hierop te wachten?’

Logoclicks besloot om een frisse blik van buiten in te schakelen: het bedrijf InnoBoost. Wouter Verduyn van dit bedrijf: ‘Innovatie is een cyclisch proces. De start is vaak chaotisch, onzeker en grillig. In het hele proces rond innovatie proberen wij onzekerheden te reduceren. We gaan altijd maar uit van allerlei aannames, ook vaak impliciet, zowel bij toekomstige klanten als bij collega’s.’

Verduyn toont een slide met de tekst ‘Iedereen weet dat de maan van kaas is gemaakt.’ Hij zegt dat in de praktijk veel aannames niet expliciet gemaakt worden, een valkuil voor je innovatieproces. ‘Elke aanname moet je durven challengen. De aanname toets je door die heel scherp in beeld te brengen en te valideren. Daarmee verlaag je risico’s.’

Verduyn geeft nog een voorbeeld, van een apparaat voor huidverzorging. Een bekend merk dacht erover dit apparaat te gaan leasen, maar had de aanname dat klanten dit niet zouden willen omdat het onhygiënisch zou kunnen zijn. Verduyn: ‘Onderzoek naar deze aanname wees uit dat klanten zo’n apparaat best willen leasen, omdat het van een vertrouwd en gerenommeerd merk kwam, dus met die hygiëne zou het wel goed zitten.’ Waarmee hij maar wil zeggen hoe uiterst belangrijk het verifiëren van aannames is. ‘Daarmee help je het aanscherpen van de waardepropositie: de belofte van de waarde die je voor je klant gaat waarmaken, in dit geval ook van Logoclicks.’

‘We hebben in één middag met elkaar die waardepropositie bepaald, onder andere met logopedisten als doelgroep. Kern van die middag: je kunt succes hebben als je maatwerktherapie levert en je de administratieve lastendruk wegneemt of sterk vermindert. Bovendien onderzochten we prijsstelling en de bereidheid van zowel verzekeraars als patiënten om mee te betalen aan de therapie. Een goede waardepropositie is cruciaal voor een betekenisvol innovatieproces. Absoluut!’ Meer informatie over Logoclicks: jan@logoclicks.nl, meer over InnoBoost: verduyn@innoboost.nl.

Uitnodiging EZ

In een korte zaaldiscussie gaat het over prestatiebekostiging, dat wil zeggen dat een verzekeraar bereid is om mee te betalen als er transparantie is in het innovatieproces. Pons: ‘Wij kregen vragen van een verzekeraar waar we nog helemaal niet aan gedacht hadden. Dat verheldert je proces.’ Iemand anders vraagt waarom Logoclicks begon met het zoeken naar subsidies en niet naar investeerders. Pons: ‘We hebben alle kanalen bekeken en ‘Kansen voor West’ wilde ons met 40% subsidie ondersteunen. Later zochten we naar investeerders.’ Iemand van het Ministerie van Economische Zaken in de zaal nodigt Logoclicks uit om eens te komen praten. Applaus.

Rotterdam Partners

Laatste spreker is Sharon Mullen, business manager Life Science & Health van Rotterdam Partners. Zij brengt het gezelschap graag onder de aandacht dat Rotterdam Partners op allerlei manieren de Rotterdamse economie ondersteunt. ‘Wij hebben een aquisitieprogramma voor nieuwe business, een expertcentre om bijvoorbeeld expats te ondersteunen en accountmanagement . Binnenkort gaan we naar Japan voor nieuwe business. Mijn vraag aan u is: hoe kunnen wij u helpen? Ik kijk uit naar uw feedback en reactie.’ www.rotterdampartners.nl

Tot slot van deze bijeenkomst blijken twee deelnemers een bezoek aan Spark gewonnen te hebben met een ritje in de Carver, het revolutionaire vervoermiddel van de toekomst. Opnieuw applaus als voorlopig slot van een geanimeerde bijeenkomst.

Volgende Netwerk Ontbijt Zorg Innovatie is op 14 december 2017. www.rotterdam.nl/lifescienceandhealth010