Verslag ‘De antenne op scherp’

9 juni 2015, 7AM, Den Haag

 

Ja, dat is scherp.” Dagvoorzitter en cabaretier Tim van Wijngaarden zong het meerdere keren tijdens de conferentie over religie en ontwikkelingssamenwerking op 9 juni. Religie wordt vaak neergezet als splijtzwam. Maar dat is te scherp. Want religie is juist een deel van de oplossing, zo liet de conferentie zien.

 

Ruim 70 professionals op het gebied van ontwikkelingssamenwerking kwamen op 9 juni bij elkaar tijdens de conferentie ‘De antenne op scherp’ op 9 juni in 7AM in Den Haag. Doel van de dag was om met elkaar na te denken over welke rol religie kan spelen als het gaat om ontwikkeling en sociale verandering. De conferentie werd georganiseerd door Kerk in Actie, Prisma, ICCO, Edukans en het Kenniscentrum Religie en Ontwikkeling.

 

Waarden

Een van de twee sprekers was Jaime de Bourbon de Parme, tot voor kort Speciaal Gezant Natuurlijke Hulpbronnen, is sinds een half jaar ambassadeur bij de Heilige Stoel in Vaticaanstad. Een interessante en spannende post, zo zei hij zelf, want “in Nederland denken we misschien wel dat er veel ontkerkelijking is, maar dat klopt maar te dele. Wereldwijd wordt het aantal seculiere mensen juist minder, mede door de demografische druk.”

Hij benadrukte dat hij geen ambassadeur in Vaticaanstad is, maar bij de Heilige Stoel – de hele wereldorganisatie van de Rooms-Katholieke Kerk. “De kerk is overal aanwezig. In gebieden waar oorlogscorrespondenten vertrekken, blijven de nonnen en priesters. Zo heb ik onlangs nonnen gesprokken uit Syrië. Die kunnen waardevolle informatie leveren.” Bovendien spelen zij een belangrijke rol in gebieden waar conflicten woeden: “Zij staan voor waarden als hoop en vergeving.”

De huidige paus heeft volgens De Bourbon de Parme grote invloed. “Als hij het heeft over de genocide op de Armeniërs, is dat wereldnieuws. Hij nodigt wereldleiders uit om over dit thema’s te spreken, zoals slavernij en migratie.” Niet voor niets zitten er in Vaticaanstad 180 ambassadeurs – alleen in de Verenigde Staten zitten er meer.

Om in gesprek te gaan met een religieuze instelling als de Rooms-Katholieke Kerk zijn tegenstellingen als ‘links’ en ‘rechts’ niet relevant. “In de kerk heb je een heel andere verdeling: je hebt puristen en pastoralen. De puristen zijn de mensen die zich strak aan de regels houden. De pastoralen zijn de mensen die kijken naar wat werkt in de praktijk.” Altijd als De Bourbon de Parme in gesprek gaat met iemand, probeert hij eerst te peilen waar deze persoon zit op de lijn purist-pastoraal, zodat hij daar goed aansluiting bij kan vinden. “Pastorale mensen zijn het meest pragmatisch, daarmee kun je het makkelijkst samenwerken. Als mensen meer puristisch zijn, moet je wat meer op een academische manier zoeken hoe je elkaar kunt begrijpen."

De huidge paus is volgens hem zo’n pastoraal iemand. Hij is een vredesbemiddelaar en hij vindt dat alles bespreekbaar moet zijn, of het nu gaat om moderne slavernij, om het klimaat of om de vervolging van homo’s in Oeganda.

Zijn advies is om gebruik te maken van religieuze organisaties. Zij hebben een groot netwerk en een grote achterban. Hij adviseert wel om dat met invoelingsvermogen te doen: “Veroordeel niet en bestudeer eerst de structuren. Dat kost misschien best wat tijd, maar als we vertrouwen kunnen opbouwen, kunnen we ook dingen bereiken.”

 

Spotlights

De tweede spreker was dr. Musimbi Kanyoro, voorzitter van het Global Fund for Women, een organisatie die wereldwijd vrouwenbewegingen ondersteunt en opkomt voor de rechten van vrouwen.

Volgens Kanyoro wordt religie nog veel te weinig belicht als het gaat om sociale verandering en ontwikkeling. “Maar doordat er tegenwoordig vaak veel aandacht is voor fundamentalisme en extremisme, wordt er een eenzijdig beeld gecreëerd en hoor je het tegengeluid niet.” Daardoor zien mensen niet meer dat er een verscheidenheid aan manieren van geloven is, ook binnen een religie. De media spelen daarin een belangrijke rol: zij brengen religie vooral voor het voetlicht in verband met aanslagen van extremistische groeperingen.

Wanneer we verandering willen bewerkstelligen, dan is het nodig dat overheden, organisaties, religieuze en culturele bewegingen samenwerken. Religieuze organisaties zijn vaak diep geworteld in gemeenschappen en kunnen dus een belangrijke rol spelen. “Toch staan zij niet vaak in de spotlights.”

Wanneer er een kwestie op de agenda komt, is het van belang dat hier ook altijd door de ogen van vrouwen naar gekeken wordt. "De Bijbel vertelt ons dat we moeten vergeven, maar soms wordt daar in christelijke gemeenschappen te snel naar gegrepen. Als vrouwen bijvoorbeeld geweld is aangedaan en niemand luistert naar hun verhalen of roept de daders ter verantwoording, dan is dat geen oplossing. Dan worden bijbelse termen op een goedkope manier gebruikt."

Het verbaast haar elke keer weer dat vrouwen “de meest georganiseerde wezens op aarde” zijn, maar relatief gezien de minste financiering ontvangen. “Ze organiseren zich in de kerk, op hun werk, in hun dorp. Ze brengen feitelijk de meeste verandering tot stand. Het is dus enorm belangrijk dat er meer gepleit wordt voor een grotere rol voor vrouwen.”

 

Zelfinzicht

Na de lezingen konden de deelnemers kiezen uit vijf workshops: het bespreekbaar maken van gevoelige onderwerpen (zoals LGTBIQ); religieuze actoren in de politieke arena; religie en duurzaamheid; de rol van religie in onderwijs; religie en (de)radicalisering.

Na de workshops volgden tafelkleeddiscussies, met als centrale vraag hoe je in het werkveld omgaat met verschillen in geloofsopvattingen. De deelnemers konden bij verschillende tafels discussiëren over stellingen naar aanleiding van de workshops. Hun conclusies en aanbevelingen noteerden ze op grote tafelkleden. Tijdens de volgende ronde konden andere deelnemers hier vervolgens op reageren.

Zelfinzicht is erg belangrijk in dit werk”, zei Corrie van de Ven van ICCO/Kerk in Actie, een van de drie mensen die was gevraagd om kort terug te blikken op de dag. “Ik heb vandaag gezien dat er veel zelfinzicht was. Dat is belangrijk, want dan kun je van debat naar dialoog. Dat betekent dat je je vooroordelen even parkeert en met elkaar in gesprek gaat.”

En dat kon dagvoorzitter Tim van Wijngaarden alleen beamen:

Dus als je iets ziet wat je tegen de borst stuit.

Blijf je verwonderen, stel je oordeel even uit.

 

Bijlagen verslag conferentie:
 
Foto's:
Via deze link zijn tot en met 16 oktober 2015 diverse foto's van de conferentie te downloaden. De foto's zijn gemaakt door Marieke Viergever. Bij gebruik voor publicitaire doeleinden graag eerst contact opnemen.
 

Media:

Over de conferentie zijn diverse artikelen verschenen.

www.oneworld.nl/vrede-veiligheid/geen-oog-voor-religie-geen-vrede

www.viceversaonline.nl/2015/06/religie-en-ontwikkelingssamenwerking-van-debat-naar-dialoog/

– Artikelen in het Nederlands Dagblad en het Reformatorisch Dagblad:

Artikel ND 100615 Staat laat potentieel religieuze groepen liggen.pdf (zie pag. 5)

Artikelen RD.doc