1. Trauma en kindermishandeling – voorzitter Ramón Lindauer

14.00 uur   Esther van Duin, orthopedagoog/ promovendus AMC - ‘De Amsterdamse zedenzaak: Eerste bevindingen van een longitudinal onderzoek’

In december 2010 werd Nederland opgeschrikt door een ongekende situatie. Een groot aantal baby’s en jonge kinderen, voornamelijk jongens, bleken ernstig en langdurig seksueel misbruikt door een medewerker van verschillende kinderdagverblijven in Amsterdam. Het misbruik vond plaats op het kinderdagverblijf, bij de dader thuis of bij de kinderen thuis, waar hij als oppas werkte. Ook werd duidelijk dat er pornografisch materiaal van veel van de kinderen op het internet was verspreid. Tot nu toe is er nog weinig onderzoek verricht naar de gevolgen van seksueel misbruik op zeer jonge leeftijd. In 2013 is een lang lopend onderzoek gestart naar de consequenties van dit misbruik op de kinderen en hun gezin. Hierbij wordt ook onderzocht wat voor impact de aanwezigheid van het pornografisch materiaal (en de permanentie hiervan) op het internet heeft. Ouders van 46 kinderen hebben ingestemd om deel te nemen aan zes jaarlijkse metingen van 2013 tot 2018. In deze presentatie zullen de eerste bevindingen worden besproken waarbij wordt gekeken naar symptomen van posttraumatische stress bij de kinderen, dissociatieve symptomen, seksueel gedrag en kennis, gedragsproblemen, gehechtheidsproblemen, posttraumatische stressklachten bij de ouder en de ouderlijke relatie.

14.30 uur   Carolien Konijn, onderzoeker/ accounthouder Effectiviteit Spirit - ‘Met traumasensitieve pleegouders en professionele opvoeders betere jeugdzorg?’

Driekwart van de kinderen die zijn opgenomen op een leefgroep van Spirit maar ook veel kinderen in pleeggezinnen hebben traumatische ervaringen meegemaakt. Traumaklachten blijven vaak onopgemerkt en beïnvloeden de ontwikkeling van het kind negatief, terwijl effectieve behandeling voorhanden is. Het is belangrijk dat pleegouders adequaat reageren op kinderen met traumatische ervaringen, met andere woorden: traumasensitief zijn.
Spirit, de Bascule en Intermetzo bieden pleegouders, gezinshuisouders, pedagogisch medewerkers en maatschappelijk werkers de training Zorgen voor getraumatiseerde kinderen aan (Coppens & Kregten, 2012). Deze training beoogt de traumasensitiviteit bij professionele opvoeders te vergroten. Of dit ook het geval is, wordt wetenschappelijk onderzocht. Op basis hiervan wordt een indicatie verkregen van de algemene werkzaamheid van traumasensitiviteit voor kinderen in de residentiële jeugdzorg. Carolien Konijn, onderzoeker bij Spirit, vertelt in deze bijdrage over de inhoud van de training en de opzet van het onderzoek. Het onderzoek loopt sinds begin 2015; de resultaten zijn eind 2016 beschikbaar.

15.00 uur   Rosanne op den Kelder, orthopedagoog/onderzoeksassistent en Maartje Kapteijns, GZ-psycholoog - ‘Screening en diagnostiek bij trauma’

Vroegtijdige signalering van een posttraumatische stressstoornis (PTSS) is van groot belang ter preventie van chronische problematiek en om indien nodig kinderen tijdig een passende behandeling aan te bieden. Gestructureerde diagnostische interviews zijn de gouden standaard bij het vaststellen van PTSS. De afname van een dergelijk interview kost echter veel tijd en moet vaak worden gedaan door getrainde professionals. Screeningslijsten daarentegen bieden een snelle, kosteneffectieve en betrouwbare manier om kinderen met PTSS te signaleren. De CRIES-13 is een korte screeningslijst om PTSS bij kinderen te signaleren. Met een dergelijke screeningslijst kan uiteraard geen formele diagnose worden vastgesteld, maar de lijst kan worden gebruikt voor het identificeren van kinderen die verdere diagnostiek en/of behandeling nodig hebben. In deze workshop besteden we aandacht aan het screenen en diagnosticeren van kinderen met PTSS en worden recente onderzoeksresultaten gepresenteerd.

15.30 uur   Koffiepauze

16.00 uur   Emelie Kooij, gedragsdeskundige, en drs. Mirte Forrer, gedragsdeskundige, Jeugdbescherming Amsterdam - ‘Veiligheid in gezinnen en samenwerking met de GGZ’

Op verschillende manieren worden gezinnen aangemeld bij Jeugdbescherming Regio Amsterdam. Sinds de Transitie gebeurt dit via Veilig Thuis of via de Wijkteams wanneer zij de inschatting maken dat er sprake is van onveiligheid en dwang of drang noodzakelijk is. Bij de meeste gezinnen die aangemeld worden bij
Jeugdbescherming Regio Amsterdam is sprake van samenwerking met de ggz of is dit nodig, bijvoorbeeld omdat er sprake is van chronische traumatisering. In deze workshop besteden we aandacht aan hoe wij omgaan met veiligheid en hoe wij de samenwerking tussen de jeugdzorg en ggz zien. Een interactieve discussie is het doel.

16.30 uur   Nathalie Schlattmann, klinisch psycholoog en Judith Ensink, psycholoog en promovendus: Behandeling van trauma: stand van zaken

Kinderen en adolescenten worden regelmatig blootgesteld aan diverse traumatiserende gebeurtenissen zoals kindermishandeling, huiselijk geweld, het meemaken van een ramp, ongeluk of seksueel misbruik. Dit kan ernstige psychische gevolgen met zich meebrengen. De meest voorkomende psychische aandoening na het meemaken van een traumatiserende gebeurtenis is een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Kinderen met een PTSS kunnen we op dit moment helpen met Traumagerichte Cognitieve Gedragstherapie (TG-CGT) of Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR). Helaas is er bij sommige kinderen ook na de behandeling nog sprake van posttraumatische stressklachten. Verschillen in het erfelijk materiaal (DNA), de hersenen en de fysiologische stressreacties kunnen van invloed zijn op zowel de ontwikkeling van PTSS als het herstel na behandeling. In deze workshop vertellen we over de behandeling van kinderen met PTSS aan de hand van casuïstiek en wordt het onderzoek naar de biologische werkingsmechanismen toegelicht.

17.00 uur   Plenaire afsluiting