Vier expertises onder de aandacht bij opdrachtnemers en opdrachtgevers

door: Barbara van Baarsel

Prangende vragen, duidelijke uitleg en open discussies tijdens vierde BLVC Café

BLVC, ofwel Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie. Voor bouwplaatsen en opdrachtgevers cruciale factoren voor het goed slagen van een project. Alleen als je voldoende aandacht besteedt aan deze onderwerpen, kun je een beste buur zijn.

Door: Barbara van Baarsel

Samen met de gemeente Alphen aan den Rijn en RoyalHaskoningDHV organiseerden we op 21 februari jl. in het architectonische stadhuis van Alphen voor de vierde keer een BLVC Café met deze keer het thema ‘Omgevingsveiligheid rondom de bouwplaats’.

Zo’n 100 deelnemers gingen hier samen een middag aan de slag in drie aansprekende workshops, na een ‘openhartige’ plenaire sessie waarin de gemeente Alphen aan den Rijn alle ins & outs van het hijsongeval met de Julianabrug in augustus 2015 deelde. Na de plenaire sessie volgde het interactieve deel met de workshops; de groep werd in drieën gedeeld zodat iedereen de drie sessies kon bijwonen.

Door: Barbara van Baarsel

Workshop 1: “Regierol opdrachtgever versus omgevingsveiligheid”
Peter Klompen van Gemeente Alphen aan den Rijn en procescoach Rutger de Klerk, adviseur voor Gemeente Den Haag begeleidden deze sessie in de Raadszaal van het Stadhuis.

Achtergrond:
Eén van de adviezen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar aanleiding van het hijsongeval is omgevingsveiligheid als gunningscriterium op te nemen en de verantwoordelijkheid voor omgevingsveiligheid bij de gemeenten leggen. Tegelijk ligt de regierol bij de hoofdaannemer. Waar liggen nu welke verantwoordelijkheden? Laat je als gemeentelijke opdrachtgever de aannemer helemaal vrij of stel je specifieke eisen?

Door: Barbara van Baarsel

Peter Klompen en Rutger de Klerk leidden workshop 1: ‘Regierol opdrachtgever vs. omgevingsveiligheid’

Enkele reacties tijdens deze interactieve sessie:
Een veiligheidsadviseur in de zaal legt uit dat het volgens de wet geregeld is dat de opdrachtgevende partij ook de verantwoordelijkheid heeft om risico’s door te rekenen: “Op het moment dat de opdrachtnemer die risico’s ter kennisneming aanneemt dient hij een bouwveiligheidsplan te maken, waarin hij maatregelen voorstelt en vervolgens implementeert.” Maar er zijn ook andere persoonlijke ervaringen – bij het inhijsen van damwanden in de buurt van woningen: “Ik heb ik van bevoegd gezag nooit vragen gehoord over veiligheid. Ze gaan er vanuit dat het goed gaat. De opdrachtgever had echter wel vragen over veiligheid.”

Een andere aanwezige, tevens veiligheidskundige, is benieuwd naar waar de opdrachtgever alle kennis vandaan zou moeten halen: “Denk aan het hijsplan dat de gemeente had moeten beoordelen. Ik heb 25 jaar ervaring en onvoldoende kennis om een dergelijk plan te beoordelen. Het is heel specifiek.” Peter Klompen verduidelijkt dat de gemeente het plan niet heeft beoordeeld, maar dat er een onafhankelijke toetsing had plaatsgevonden. Iemand in de zaal zegt: “Ja, gemeentes hebben die kennis gewoonweg niet”. Rutger de Klerk meent dat dit niet erg hoeft te zijn: “Het gaat erom dat de kennis in de markt aanwezig is.” Dit lokt echter weer een vraag uit in de zaal: “Hoe ga je hier dan weer contractmatig mee om? Ook met betrekking tot de kosten versus veiligheid?” Inderdaad, de zaal is het er mee eens: er zullen altijd afwegingen gemaakt moeten worden in het spanningsveld van belangen.

door: Barbara van Baarsel

Dan toch nog even naar de ‘oplossingenkant’. Een aanwezige, werkzaam bij een bouwbedrijf, denkt dat het probleem zoals met het hijsongeval eventueel voorkomen had kunnen worden door met een ‘bouwteam’ te werken: “Je kunt samen beter de risico’s beheersen. Het gaat niet zo ver als een alliantiemodel, maar je bent wel gezamenlijk verantwoordelijk voor de risico’s die je neemt. Ook werk je op basis van vertrouwen, en ga je dus minder individualistisch aan de slag, met als resultaat dat je sneller en beter met elkaar communiceert.”

De zaal lijkt het eens te zijn met de volgende opmerking die wordt gemaakt: “De organisatievorm maakt niet heel veel uit, het gaat vooral over bewustwording. En als opdrachtgever moet je altijd doorvragen, zonder te veel in een risico-regel reflex te schieten!”

Uit de discussie bleek dan ook dat op de vraag of veiligheid een gunningscriterium kan worden nog geen eenduidig antwoord is. De meningen verschillen daarover.

Workshop 2: “Impact op de omgeving”
Deze sessie werd geleid door Ab van der Schans van Gemeente Alphen aan den Rijn en procescoaches Erik Groot Karsijn en Dirk Jan Huisman.

Achtergrond:
Het ongeluk heeft enorme impact gehad op de bewoners. Hoe ga je daar mee om? Is een crisiscommunicatieplan voldoende om je op dit soort situaties voor te bereiden of is er meer nodig. De ervaring rondom het hijsongeval worden tijdens deze workshop gedeeld. Quote bewoner uit het AD: “Mensen snappen de impact niet als je daar staat. Wij kennen de bewoners daar, je hebt niet door hoe erg het is” .

Door: Barbara van Baarsel

Ab van der Schans leidde Workshop 2: ‘Impact op de omgeving’

Enkele Q&A’s tijdens deze sessie

Lag het contact met de verzekeraars bij de opdrachtgever?
Van der Schans: “We hadden een CAR verzekering afgesloten. Het kraanbedrijf had een eigen landmateriaal verzekering en heel gelukkig betrof dat dezelfde verzekeraar. We hadden dus met één hoofdverzekeraar van doen en dat hielp enorm in het proces van berging en schadeafhandeling.”

Hoe lang heeft het hele traject geduurd?
Van der Schans: “De crisisperiode heeft drie dagen geduurd en de berging en alle afhandeling tot begin december. We hadden onszelf het doel gesteld dat de Oude Rijn vóór Sinterklaas weer bevaarbaar moest zijn en realiseerden die al op 19 oktober. Toch moet ik erbij zeggen dat er nog steeds mensen zijn die op een andere locatie wonen. Als gemeente ondersteunen we zowel acute als langdurige opvang en daar heb je te maken met een spanningsveld; je wilt namelijk dat mensen zelfredzaam zijn en zelf opvang kunnen realiseren. Je merkt dan dat je te maken hebt met een vrij grote groep die niet heterogeen is, iedereen heeft een eigen hulpvraag. In de eerste periode hebben we daarom case managers ingezet die 24/7 bereikbaar waren voor begeleiding en telefonisch contact.”

Hoe is het gegaan met de middenstanders?
Van der Schans: “De Aannemer heeft vrij snel na de ramp een steunfonds in het leven geroepen om versneld verzekeringsgeld uit te kunnen betalen aan deze getroffenen.”

door: Barbara van Baarsel

Hoe worden jullie learnings gedeeld?
Van der Schans: “Verhaal doorvertellen vinden we belangrijk Daarnaast heeft de veiligheidsregio ook alles geëvalueerd. Onderzoeksraad voor de veiligheid: aanbevelingen die op nationaal niveau worden gedeeld. Wat kan de sector of wat moet de sector er van leren.”

Hoe kijkt u nu aan tegen de opdrachtgevers- en bestuurdersrol van de gemeente?
Van der Schans: “We hebben de Chinese muur geslecht als het gaat om de opdrachtgevers- en bestuurdersrol; we maken op elk project een BLVC plan. En voor een project met een groot risico vragen we altijd een bouwveiligheidsplan. We overleggen vooraf met vergunningsverleners, stemmen eerder af en sparren veel.

Is er iemand verantwoordelijk gesteld voor het ongeval?
Van der Schans: “De formele aansprakelijkheidsstelling speelt nog. Hoewel de resultaten van de Onderzoeksraad veel zeggen, kunnen deze niet gebruikt worden als materiaal om partijen aansprakelijk te stellen.”

Workshop 3: “De botsende belangen van bereikbaarheid en veiligheid”
Ed Wesenaar en Carel van Rosmalen van de gemeente Alphen aan den Rijn gebruikten de casus Stadshart Lage Zijde als project om de verschillende belangen te duiden. Els Geurts van Bewuste Bouwers begeleidde de workshop.

Achtergrond:
De ondernemer die bereikbaar wil zijn, de bewoner die niet ver wil lopen met zijn boodschappen, de opdrachtgever die aan de omgeving beloofd heeft dat het project in een half jaar afgerond is en de opdrachtnemer die in de aanbesteding heeft beloofd zelfs binnen vijf maanden klaar te zijn. Wat is het effect van deze, vaak botsende belangen, op de omgevingsveiligheid bij een project in uitvoering? Hoe ver ga je in het tevredenstellen van de omgeving?

Door: Barbara van Baarsel

Ed Wesenaar en Carel van Rosmalen leidden workshop 3: ‘Botsende belangen van bereikbaarheid en veiligheid’.

Een discussie uitgelicht:
Het is met name voor winkeliers van belang dat hun gebied bereikbaar blijft tijdens een project. Een behoorlijke uitdaging! Els stelt de aanwezigen de vraag of fietsers en voetgangers toelaten op een bouwplaats een optie is. Direct roept iemand “daar word ik niet blij van!”. Terwijl een ander meent dat het er vanaf hangt hoe je het gebied afschermt. Een omgevingsmanager zegt hierop: “Ik denk dat je de omgeving moet beschermen tegen zichzelf. En dus moet je de harde keuze maken dat het niet toegankelijk is.” Wanneer Els een situatie schetst waarin tien ondernemers zich heel erg zorgen maken dat het publiek écht niet bij hen kan komen, verandert dit volgens een aanwezig niets aan de kwestie: “Ondernemers zijn ondernemers. Ze moeten zelf met ideeën komen en investeren in hun bereikbaarheid.” Een dame is het hier niet mee eens: “Natuurlijk kunnen zij een deel zelf doen, maar als gemeente en aannemer moet je hierin tegemoet komen.”

Barbara van Baarsel

Doelstelling BLVC Café behaald?
Ilja Werkhoven, directeur Bewuste Bouwers: “Het doel van het BLVC Café is leren en inspireren door het delen van kennis op een interactieve manier. Wij verwachten van de aanwezigen dat ze zelf inbreng hebben in de discussies. Wil je echt leren dan moet je ook vragen stellen en je ervaringen delen. Actuele onderwerpen en spraakmakende voorbeelden dienen ter inspiratie om zelf met BLVC acties of plannen verder te komen. Dankzij de combinatie van het inhoudelijke en het sociale component verbinden we verschillende expertises aan opdrachtnemers- en opdrachtgeverskant. Denk hierbij aan bouw- en sloopbedrijven, adviseurs, gemeente, ontwikkelaars en de overheid.”

Tekst en fotografie: Barbara van Baarsel

event managementsoftware
 event managementsoftware