Workshops

Thema 1 Keringen

10.45-12.00 - Ruimtelijke maatregelen, een alternatief voor keringen
Workshopleider: Louis Broersma (Grontmij)

De afgelopen jaren is veel gedaan om het onderwerp Meerlaagsveiligheid te agenderen. Pilots zijn uitgevoerd, de tools zijn ontwikkeld: Kortom, de gereedschapskist is goed gevuld, maar is dit voldoende? De opgave op het gebied van waterveiligheid vraagt een goede afstemming met lokaal (o.a. ruimtelijk) beleid. Dit is nodig om werk met werk te maken, kansen voor optimalisatie te benutten en planningen en investeringen te synchroniseren. Kunnen we hiermee nu goed aan de slag?
Toepassing van Meerlaagsveiligheid slaagt tot nu toe vooral als er veel energie wordt ingezet en de er voldoende enthousiasme is.

Gemeenten krijgen een belangrijke rol in de lokale doorvertaling van waterveiligheid (“vitaal & kwetsbaar” en calamiteitenbestrijding). De vraag is hoe we concreet aan de slag gaan. Hoe slaan we de brug naar de lokale situatie, ofwel de praktijk van een gemeente. Is er voldoende gedaan in het voortraject om dit te laten slagen of is er meer nodig? Hoe zorgen we er voor dat waterveiligheid ook zonder stimuleringsgeld en de schijnwerper van een proeftuin, in het gewone werk een plaats krijgt?

13.00-14.15 - Niet-bewezen’ technieken: doen of afwachten?
Workshopleider: Martin van der Meer (Fugro)

Het uitproberen, accepteren en implementeren van innovatieve technieken gaat in de waterkeringswereld nog te traag. Aan de andere kant willen we beter en goedkoper versterken en kennis opdoen om ook straks de toekomstige problemen nog beter en slimmer te kunnen oplossen. We lopen aan tegen trage besluitvorming, onzekerheid i.v.m. nog net niet opgeloste detailvragen of gewoon een gebrek aan durf bij één van de vele betrokkenen. In deze workshop willen we bespreken hoe we een versnelling kunnen bereiken.
Omdat een innovatie draait om de succesvolle toepassing van een goed idee, zullen we vooral ook de ontwerpers en bouwers aan het woord laten en ons graag laten inspireren door goede voorbeelden en oplossingen.

14.20-15.35 - Meer waarde van keringen
Workshopleider: Piet Ackermans (Antea Group)

De kering als energie opwekker, als geluidsscherm, of als beschermer van de openbare ruimte? De primaire functie van keringen is nog steeds het voorkomen van wateroverlast. Met behulp van slimme en innovatieve technische toepassingen wordt steeds vaker additionele functies aan keringen toegekend. Hiermee wordt extra waarde gecreëerd. Bijvoorbeeld doordat extra inkomsten gegenereerd worden (energie), of schade aan dijken en gebouwen wordt voorkomen. Vaak zijn hier meerdere partijen bij betrokken, zowel publiek als privaat. De vraag is echter aan wie die "overwaarde" toekomt; aan de publieke eigenaar van de dijk, aan de ontwikkelaar of energiemaatschappij die geïnvesteerd hebben, of aan beide? En hoe worden kosten, baten en risico's dan verdeeld? In deze workshop worden aan de hand van twee voorbeelden (energie respectievelijk wonen & werken als extra functie) de businesscases over deze multifunctionele dijken ontrafeld. Samen met overheden, ontwikkelaars, energiemaatschappijen en andere private partijen ontdekken we middels een dialoog welke spelregels nodig zijn om vergelijkbare businesscasussen sluitend te krijgen.

Thema 2 Zoet water

10.45-12.00 - Zoet scheiden van zout: hoe doe je dat?
Workshopleider: Neeltje Kielen (Rijkswaterstaat, Dienst Water, Verkeer en Leefomgeving)

Een effectieve scheiding van zoet en zout water en toch geen lange wachttijden bij het schutten. Dat is het doel van de pilot bellenschermtechnologie die in april dit jaar in de Krammerjachtensluis van start is gegaan. Via een intensief monitoringsprogramma onderzoeken Deltares, Rijkswaterstaat en Royal HaskoningDHV de potenties van deze innovatie in de praktijk. Wij dagen de deelnemers van deze workshop uit om mee te denken over welke kansen er zijn om de technologie nog verder te optimaliseren en de exporteerbaarheid te vergroten? Welke rol aanbesteding- en contractvormen in deze fase van de innovatie betekenen? En welke potentie de toepassing heeft?
Ben jij die eigenwijze professional op het gebied van waterkwaliteit, scheepvaart, energieverbruik, inkoop of (internationale) samenwerking die niet bang is om mee te denken over de grenzen van het eigen vakgebied? Denk dan met ons mee!
We nemen je in de workshop eerst mee in het idee achter de bellenschermtechnologie. Hierbij delen we onze ervaring van de pilot en de voorbereiding van het besluit voor het totale Krammersluizencomplex, inclusief de lessons learned.

13.00-14.15 - Een spel van zelfvoorzienend- en zelfredzaamheid? Zoetwatervoorziening hoge zandgronden
Workshopleider: Ebbing van Tuinen (Witteveen+Bos)

Het Uitvoeringsprogramma zoetwatervoorziening hoge zandgronden (Oost- en Zuid-Nederland) is gereed. Overheden en maatschappelijke organisaties hebben recent een intentieverklaring getekend om het programma te implementeren. De strategie is sparen, aanvoeren, adapteren en accepteren. Het verhogen van bodems van waterlopen en extra dammen en stuwtjes zullen moeten bijdragen aan een klimaatrobuuste inrichting. Ook wordt gedacht over het verhogen van het organische stofgehalte van de bodem door agrariërs, om meer water vast te houden. Hiervoor zijn innovaties nodig, zowel technisch als op het gebied van governance en samenwerking. We dagen u uit om samen te verkennen welke uitdagingen het uitvoeringsprogramma biedt voor de marktpartijen en voor stakeholders!

14.20-15.35 - Kleinschalig en zout-tolerant, dé oplossing van een grootschalig zoetwaterprobleem?
Workshopleider: Gualbert Oude Essink (Deltares)

In laag Nederland wordt flink geëxperimenteerd om invulling te geven aan de regionale zoetwaterstrategie van het Deltaprogramma. Er zijn proeven met ondergrondse opslag van zoet water om de lokale zoetwatervoorziening te verbeteren en proeven om de zouttolerantie van gewassen in zilte gebieden te testen. In deze workshop presenteren we in vogelvlucht verschillende typen maatregelen en de stappen die gezet worden richting ‘proven concepts’. Enkele entrepreneurs zullen in korte pitches hun ondernemingslust uitdragen. We vragen uitvoerende organisaties, bedrijven en overheden mee te denken hoe we de experimenten kunnen opschalen tot gangbare praktijk. Aan overheden wordt gevraagd hoe zelfvoorzienendheid past in hun regionale zoetwaterstrategie en op welke manier ze het in de toekomst denken te faciliteren. We willen in de workshop samen conclusies trekken: Zijn deze maatregelen nu dé oplossing voor tekort aan zoetwater of slechts druppels op de gloeiende plaat? En wat is er nodig voor een succesvolle regionale zoetwaterstrategie, en hoe kunnen we elkaar daarbij ondersteunen?

Thema 3 Stad

10.45-12.00 - Hoe verder na de Ruimtelijke Adaptatie Toets in Almere?
Workshopleider: Alex Hekman (Grontmij)

Weten: Almere heeft de wens om uit te groeien tot een experimenteerruimte voor duurzaam gebruik op de schaal van de wijk, de stad en de polder en zelfs als voorbeeld voor Nederland. Met een klimaatstress-test is de klimaatopgave op hoofdlijnen in beeld gebracht. Hoe kunnen oplossingsrichtingen nu worden geïntegreerd met de stedelijke (her)ontwikkelingsopgave en de Almere Principles. In hoeverre zijn de generieke tools van het Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering behulpzaam bij verdere detaillering van maatregelen? Hoe borgen we uitvoering van adaptatiemaatregelen in ruimtelijke planvorming? Wij zoeken naar partijen die hierin mee willen denken of succesvolle voorbeelden uit andere gemeenten kunnen aandragen. De uitkomsten van het kennisfestival helpt de agenda te bepalen voor zowel de toekomstige ontwikkeling, als de Almeerse vervangingsopgave.

13.00-14.15 Gemeente ‘2050’ bespaard op uitvoering door vroegtijdige afstemming
Workshopleiders: Ronald Albers (TNO) en Myrthe Stevens (Rijkswaterstaat, Dienst Water, Verkeer en Leefomgeving)

Gemeente ‘2050’ is goed voorbereid op extreme regenbuien en regelt de afvoer van overtollig water in de stad. In de gemeente is het standaard om vroegtijdig ontwikkelingsplannen van interne beleidsvelden en belangrijke externe partijen met elkaar te bespreken. De kansen die dit oplevert zijn omgezet in concrete afspraken tussen partijen. Deze afspraken zijn in alle betrokken projecten van gemeente en externe partijen meegenomen. De afspraken leiden tot nieuwe zienswijzen hoe om te gaan met een probleem. Hierdoor worden innovatieve (technische) maatregelen getroffen die effectief en betaalbaar zijn.
De centrale boodschap in de workshop is het verkrijgen van een korte termijn handelingsperspectief voor de uitvoering in de stedelijke wateropgave passend binnen een lange termijn visie. Hoe benut je de kansen? Wat brengt u en wat neemt u mee?
Aan de hand van twee concrete casus heeft u vanuit ervaring en inzicht actief input geleverd aan de gouden tips en kennisvragen. U gaat naar huis met nieuwe kennis over vroegtijdige afstemming van ruimtelijk ontwikkelingsplannen en de wateropgaven; over de kansen die er liggen; over hoe u die kansen kunt doorvertalen naar betrokken projecten.
Maar bovenal heeft u uw netwerk uitgebreid met nieuwe inzichten, nieuwe contacten en een nieuwe overtuiging.

14.20-15.35 - De klimaatbestendige stad dichterbij. Nu 21 proeftuinen, nog 382 gemeenten te gaan
Workshopleider: Bart Stoffels (Atelier Groenblauw)

Werken: Ervaringen van proeftuinen en Communities of Practice wachten op opschaling en doorvertaling naar alle gemeenten van Nederland. Klimaatadaptatie kán urgent zijn, maar wordt vaak gezien als ‘alweer een extra beleidsinspanning’. De ervaringen van de proeftuinen laten juist zien dat veel maatregelen heel aantrekkelijk zijn voor veel meer stedelijke doelstellingen dan uitsluitend het opvangen van wolkbreuken en hittegolven.
In de workshop leren we daarom de kunst van het verbinden. Gezamenlijk slimme koppelingen leggen tussen partijen, beleidsvisies, projecten en maatregelen. Op die manier kan ruimtelijke adaptive een katalysator zijn voor het verduurzamen van de stad.

Thema 4 Bouwen met de natuur

10.45-12.00 - Zand zonder zorgen, sturen met megasuppleties
Workshopleider: Mark van Koningsveld (Van Oord)

Wie kent hem niet, de Zandmotor, het Nederlandse innovatie-paradepaardje van de kustbescherming. Deze megasuppletie zand van maar liefst 128 ha ligt ter hoogte van Ter Heijde. Wind, golven en stroming verspreiden het zand de komende twintig jaar langs de kust tussen Hoek van Holland en Scheveningen. Het vormt daar nieuw strand en duin. Dat beschermt ons tegen zeespiegelstijging en biedt extra ruimte voor natuur en recreatie. Het kwam in zeer korte tijd tot stand. Kunnen we dit soort megasuppleties ook elders toepassen? Bijvoorbeeld in de Waddenzee? Tijdens de workshop gaan we met u een experiment voor de Waddenzee uitwerken. We verkennen wat nodig is om een zandmotor te bouwen in een van de buitendelta’s. Hoe pakken we dat aan? Wie neemt het voortouw? Wat moet er geregeld worden? Welke risico’s gaan we tackelen? Wat weerhoudt ons nog? Vervolgens praten we door over het internationale perspectief. Welke kennis en know-how is nodig om internationaal te kunnen scoren?

13.00-14.15 - Multifunctionele kwelders voor natuur en veiligheid: zijn theorie en praktijk te verbinden?
Workshopleider: Hannah Ietswaart (Hoogwaterbeschermingsprogramma)

Rond het thema ‘combineren van natuur en veiligheid’ staat de volgende vraag staat centraal: Wanneer heeft een kwelder positief effect op de veiligheid en welke natuurwinst is dan mogelijk? Deze vraag is niet simpel te beantwoorden en er is al veel over gezegd en geschreven. Tijdens deze workshop gaan we feiten en fictie scheiden. Na korte inleidingen van wetenschappers en praktijkmensen gaan we samen kijken hoe de toepassing van multifunctionele kwelders dichterbij kan brengen.

14.20-15.35 - Kansen voor Building with Nature in regionale wateren.
Workshopleider: Tim van Hattum (WUR)

Het innovatieprogramma Building with Nature heeft veel kennis en inzicht opgeleverd over het gebruik maken van natuurlijke processen bij alternatieve vormen van waterbouw met name langs de kust. Maar bouwen met de natuur biedt ook toepassingsmogelijkheden in regionale watersystemen. Door handig gebruik te maken van natuurlijke processen in bijvoorbeeld beeksystemen kunnen we op een innovatieve en kosteneffectieve manier bijdragen aan het voorkomen van wateroverlast en het vasthouden van water en zo bijdragen aan de doelen van het Deltaprogramma. Waterschappen en andere partijen hebben al enige ervaring opgedaan met deze concepten maar er is behoefte aan versnelde implementatie en opschaling. Tijdens deze workshop laten we aan de hand van inspirerende voorbeelden zien dat het concept Building with Nature ook toepasbaar is in regionale wateren. Daarnaast willen we samen met u verkennen waar de kansen liggen in het regionale watersysteem én wat er moet gebeuren om deze kansen te benutten.

Thema 5 Assetmanagement, kansen bij aanleg, beheer en onderhoud

10.45-12.00 - Rivierbeheer 2.1: nieuwe verdienmodellen, nieuwe beheermodellen, nieuwe samenwerking?
Workshopleiders: Geert Roovers (Antea Group) Gerard Litjes (Bureau Stroming)
Ronald Roosjen (Deltares)

De Deltabeslissingen vragen maatregelen om deze te realiseren. Ook in het rivierengebied. Uitvoering van maatregelen die alleen succesvol kunnen zijn met een passend beheer. Beheer waarin de beleving van het gebied door de inwoners versterkt wordt. Beheer dat op lange termijn betaalbaar blijft. Beheer dat niet strandt in de formele regels van verschillende beherende partijen. Beheer dat een wezenlijke rol speelt in het ontwerpproces, dat niet de sluitpost is van de realisatie en dat kansen op verdienen mogelijk maakt. In deze workshop gaan we in op beheer dat dit mogelijk maakt: Rivierbeheer 2.1. Rivierbeheer met duurzame verdienmodellen. Rivierbeheer dat de potentie van het uiterwaardenlandschap verzilvert. Rivierbeheer dat duurzaam is. Rivierbeheer dat zichzelf kan bedruipen.

13.00-14.15 - Vervangingsopgave Natte Kunstwerken: Renovatie van de werkwijze
Workshopleider: Marcel Tosserams (Rijkswaterstaat, Dienst Water, Verkeer en Leefomgeving)

Rijkswaterstaat zoekt meer en vaker de samenwerking met omgevingspartijen bij nieuwe projecten en onderhoudswerken. Omdat de Vervangingsopgave Natte Kunstwerken (VONK) een enorme opgave is, onderzoekt Rijkswaterstaat al in een vroeg stadium wat op dit gebied de mogelijkheden zijn. Door een langetermijnstrategie te ontwikkelen, kan Rijkswaterstaat andere partijen en de omgeving al betrekken vóórdat een project al helemaal gedefinieerd is. Tijdens de workshop lichten we de aanpak van VONK toe, waarop u vervolgens kunt reflecteren. Vervolgens gaan we gezamenlijk met u aan het werk aan de hand van een concrete vervangingscasus.

14.20-15.35 - Life Cycle Management waterveiligheid: kennis en ervaring verzilveren
Workshopleider: Frank den Heijer (Deltares)

De Life Cycle Management-benadering biedt flexibele mogelijkheden om in ruimte en tijd optimale keuzes te maken voor de ontwikkeling van het waterveiligheidssysteem, en sluit daarom beter aan bij de behoefte vanuit de praktijk. Om de goedkoopste beveiliging met de meeste waarde te realiseren wordt doorlopend ingezet op nieuwe kennis en methoden, innovatieve technieken, monitoring, en de ervaring van de waterkeringbeheerder.
In deze workshop willen we van gedachten wisselen over de voordelen, nadelen of belemmeringen van Life Cycle Management in de praktijk van het waterkeringbeheer. Aan de orde komen de verschillen als gevolg van de ontwerplevensduur: de kust, de dijken, de kunstwerken. En aspecten van de vertaling van strategische keuzen van het Deltaprogramma in de praktijk, planning en prioritering, en omgaan met monitoring en onzekerheid.

Thema 6 Digitale delta

10.45-12.00 - Waterbeheer, nu nog slimmer
Workshopleider: Henk Looijen (Rijkswaterstaat, Dienst Water, Verkeer en Leefomgeving) ism het Water Governance Centre

Hoe kunnen we het watersysteem optimaal benutten? Door samen te werken over de (beheer)grenzen heen. Door bij hoogwater de bufferruimte in het watersysteem beter te benutten. En door bij (dreigend) watertekort het water goed te verdelen over de gebruiksfuncties, tot en met de laatste kubieke meter water. Voor dit laatste is Slim Watermanagement als maatregel in het Deltaplan Zoetwater opgenomen.
Optimalisatie begint met data koppelen en uitwisselen; het programma Digitale Delta legt hiervoor een basis. De informatie die hieruit beschikbaar komt geeft mogelijkheden tot sturing van water. Maar met deze uitwisseling en systemen zijn we er nog niet. Juist bij het maken van deze technische stappen hebben we mensen nodig die kunnen interpreteren, bijsturen en afwegingen maken. We hebben Uw hulp nodig om twee concrete regionale cases uit te werken. Draag bij aan de uitwerking van Slim Watermanagement en meld je aan voor deze workshop!

13.00-14.15 - Robuust ruimtelijk ontwikkelen
Workshopleider: Christiaan Wallet (Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering)

In de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie spreken rijk, provincies, waterschappen en gemeenten af dat zij waterveiligheid en klimaatbestendigheid zorgvuldig meewegen bij alle ruimtelijke (her)ontwikkelingen en investeringen in beheer en onderhoud. Zij maken deze lokale en regionale afwegingen door de stappen ‘weten’ (analyse), ’willen’ (doelen en strategie) en ‘werken’ (borging en realisatie) te doorlopen.
De Handreiking ruimtelijke adaptatie1 is een webbased instrument dat professionals van overheden en marktpartijen ondersteuning biedt bij het uitvoeren van de afspraken. De inhoud van de handreiking wordt gevormd door acht vragen aan de gebruiker. Met het formuleren vanantwoorden op deze vragen doorloopt men de stappen ‘weten’, ‘willen’ en ‘werken’. Per vraag krijgt de gebruiker voorbeelden, aandachtspunten en waar mogelijk ook toegesneden informatie mee, bijvoorbeeld over het plaatselijke overstromingsgevaar of een set klimaatadaptieve maatregelen, geselecteerd voor een specifieke stad of gebied.
Deelnemers aan de workshop krijgen de concept-handreiking gepresenteerd. Daarna vindt gesprek plaats: spreekt de opzet in algemene zin aan? Welke hulpmiddelen denkt u toe te kunnen passen?

14.20-15.35 - Delta Instrumentarium, nu ook voor de uitvoering?
Workshopleider: Jan Kruijshoop (Rijkswaterstaat, Dienst Water, Verkeer Leefomgeving)
Hoe kom je van strategieën naar keuzes? Hoe vertaal je maatregelen naar simulaties, effecten, kosten en baten en de beslissingen naar het publiek? Het Delta-Instrumentarium, met de onderdelen het Deltamodel, Deltaportaal en Expertisecentrum Kosten-Baten, is gemaakt om al deze vragen te tackelen. Wat heeft het opgeleverd? En wat is voor de uitvoering van het Deltaprogramma nodig om het Delta-Instrumentarium effectief in te zetten? Van welke innovaties zouden we nog meer gebruik kunnen maken, met wie kunnen we (nog meer) samenwerken en allianties vormen? Wat kan het Deltaportaal betekenen in de communicatie over de beoogde maatregelen? Op interactieve wijze gaan we met met u aan de slag om een nog beter product te leveren. Geen standaard opzet met een plaatje en een praatje, maar een actieve sessie met als uitkomst een beeld hoe het Delta-Instrumentarium kan ondersteunen bij de uitvoering van het Deltaprogramma! Wat is nodig op het gebied van inhoudelijke doorontwikkeling en/of betere positionering? Doe je mee? Tip: Kijk alvast op www.deltaportaal.nl en neem je smartphone mee!