workshops bezieling en verbinding

 

1. Luisteren naar je ziel

Als pastoraal bezoeker luister je naar verhalen van mensen, zoek je naar hun bezieling. Maar hoe blijf je zelf bezield en verbonden met je bron? Hoe raak je niet uitgeput en leeg? Eigen ervaringen in een burnout die leerde weer de verbinding te zoeken en naar binnen te luisteren, liggen aan deze workshop ten grondslag. Met meditatieve oefeningen gaan deelnemers de stilte in, luisteren naar wat zich aandient.

Evelyn Noltus, predikant en auteur van het boek Alleen dit gezicht over haar burnout

 

2. Emmaüswandeling

Al wandelend onderweg zijn is een doel op zichzelf. Je komt tot rust, je bezint en hebt aandacht voor elkaar. Het is ook een model voor een pastoraal gesprek. Twee aan twee wandelen maakt ruimte vrij voor jezelf en het verhaal van de ander. In de workshop ervaren deelnemers hoe een Emmaüswandeling werkt en hoe ze dat in eigen kring op kunnen zetten.

Evi de Vries-Baarlink, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

3. Wat bezielt je?

Waar komen ervaringen in eigen leven en geloof aan de oppervlakte in het pastorale contact met mensen? Hoe spreek je met mensen die zorg van de gemeente nodig hebben als leven en geloven moeilijk is? Het gedicht ‘Wat mij raakt’ van Rainer Maria Rilke vormt het uitgangspunt van deze workshop over persoonlijke bezieling en verbinding.

Door Elske Cazemier, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

4. Schilderen naar aanleiding van een bijbeltekst

Met schilderen ontdek je een andere taal dan door praten alleen. Deelnemers aan deze workshop proberen bij hun bezieling te komen door te luisteren naar Matteüs 8: 23-27 (Jezus en de storm op het meer), laten zich inspireren en gaan dan zelf aan de slag. Vervolgens bekijken ze elkaars werk en delen hun inspiratie en keuzes. Deze workshop is een voorbeeld van een manier van groepspastoraat.

Ellen Tijmes, theoloog, counselor, kunstenaar

 

5. Dansen bezielt en verbindt!

In deze workshop leren deelnemers enkele eenvoudige lieddansen aan die je met een groep kunt uitvoeren. Zo krijgen ze een middel in handen om zonder woorden een sfeer van gezamenlijkheid en plezier te scheppen.

Riëtte Beurmanjer, theologe met als specialisatie lichaamstaal en dans

 

6. Waarderend werken in een notendop

'Bezielen en verbinden' als de kern van pastoraat. In deze workshop verkennen deelnemers hoe het pastoraat er dan uit zou kunnen. Dat doen ze op de manier van waarderende gemeenteopbouw. Daarbij staat niet het probleem centraal, maar het verlangen. Aan de hand van praktijkverhalen van de deelnemers worden enkele verbindende en bezielende ervaringen in het pastoraat onder de loep genomen. Wat hebben ze daarvoor al in huis? Wat wordt mogelijk als ze daar volop mee zouden werken? Zo wordt de werkwijze van waarderende gemeenteopbouw verkend en kunnen deelnemers praktische ideeën opdoen over bezielend en verbindend pastoraat.

Els Deenen, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

 

workshops pastorale gespreksvoering

 

41. Een waarderend pastoraal gesprek

In het pastorale bezoekwerk zijn het gemotiveerde mensen die met anderen in gesprek willen gaan. Toch hebben ook zij de ervaring dat het in sommige ontmoetingen telkens over hetzelfde gaat en de ander steeds weer met dezelfde verhalen komt. Er is het verlangen het gesprek een andere wending te geven. De gesprekstechniek van waarderend pastoraat reikt daar mogelijkheden voor aan. Een andere kijk op dezelfde situatie kan helpen om de medemens weer in beweging te krijgen. In de workshop gaan deelnemers aan de slag met een paar cases en oefenen met elkaar.

Nelleke Boonstra, predikant, werkbegeleider van predikanten en kerkelijk werkers en redactielid van het Ouderlingenblad

 

7. God ter sprake brengen

In pastorale gesprekken kan van alles aan de orde komen - de bezoeker heeft immers aandacht voor wie op zijn weg komt. Een gesprek over ‘koetjes en kalfjes’ kan volop pastoraal zijn, maar ook aan de oppervlakte blijven hangen. Is het mogelijk een spade diepe te steken? Kun je als bezoeker namens de kerk God ter sprake brengen’? En hoe dan? Daarover gaan deelnemers in deze workshop met elkaar in gesprek. Eigen ervaringen zijn daarbij het uitgangspunt.

Richard Vissinga, predikant in Enschede en lid van de redactie van het Ouderlingenblad

 

8. Tot de kern komen

In de workshop ‘Tot de kern komen’ wordt geoefend met een methodiek van vier stappen om oppervlakkige pastorale bezoeken tot een gelovige of spirituele ontmoeting te maken, tot vreugde van jezelf en tot vreugde van wie je bezoekt.

dr. Johan Smit, pastoraal supervisor en gespecialiseerd in pastorale gesprekvoering

 

9. Het belang van de alledaagse dingen

De alledaagse, gewone dingen – de zgn. koetjes en kalfjes – zeggen veel in een gesprek, en ook in het pastorale gesprek. Het kunnen parels zijn voor een goed gesprek. Hoe pak je dat aan zonder jezelf en de ander te overvragen? Deelnemers gaan aan de slag met voorbeeldgesprekken en nemen hiervan mee wat bij hen past.

Jack de Koster, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

10. Teksten en gebeden in het pastoraat

U hebt contact met iemand en wil de ander bemoedigen, een hart onder de riem steken. U zoekt naar een manier om een bezoekje af te sluiten. Als u er zelf geen woorden voor hebt, biedt het Liedboek, zingen en bidden in huis en kerk allerlei teksten en gebeden om te gebruiken in het bezoekwerk of bij andere vormen van pastoraat. Deelnemers aan deze workshop gaan met nieuwe ideeën en voorbeelden naar huis! (P.S. Neem uw eigen Liedboek mee naar de workshop.)

Jaap van der Giessen, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

11. Eenzaamheid verminderen

Wat maakt mensen eenzaam? Hoe kunnen we eenzaamheid onder mensen verminderen? Het bijbelverhaal ‘de ontmoeting van Jezus met de Samaritaanse vrouw bij de bron’ vertelt over de eenzaamheid van de Samaritaanse vrouw en hoe Jezus met haar contact maakt. Hij doet dat op zo’n manier dat zij een bron in zich voelt opwellen. Wat is zijn geheim? In deze workshop wordt gewerkt met (kunst)afbeeldingen. De verhalen uit de pastorale praktijk van de deelnemers klinken mee.

Lydia Roosendaal, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

12. Pastoraat voor zoekers

Deelnemers aan deze workshop krijgen een indruk van pastorale contacten met mensen buiten de kerkmuren. Ze doen ideeën op voor het vormgeven van relaties met Godzoekers die niet naar de kerk gaan. Ze gaan dieper nadenken over de levensvragen die mensen buiten de kerk aan de kerk stellen. Ze reflecteren over vormen van pastoraat waarbinnen heel andere doelgroepen bereikt kunnen worden én oefenen die met elkaar.

Rebecca Onderstal,  pionier in Wijk bij Duurstede en predikant in Cothen, zij vervang Margrietha Reinders.

 

13. Omgaan met verscheidenheid in de gemeente

In bijna elke gemeente komt het voor in allerlei facetten van gemeentezijn: verschillende meningen, geloofsbelevingen, opvattingen. Verschillen zijn niet erg, maar kunnen wel lastig zijn en goede verhoudingen ondermijnen. De vraag ‘hoe gaan we met verschillen om, hoe voorkomen we dat er conflicten ontstaan, hoe maken we verscheidenheid vruchtbaar aan het geheel?’ staat in deze workshop centraal. Anders gezegd: gaat het om ‘mijn gelijk’ of ‘ons gezamenlijk geluk’?

dr. Piet Schelling, emerituspredikant en auteur van Mijn gelijk en ons geluk

 

14. Contextueel pastoraat

Contextueel pastoraat heeft oog voor de balansen in familieverhoudingen. In de workshop wordt geoefend met een eenvoudige pastorale casus/gesprek. Hierbij wordt gebruik gemaakt van ‘een taal erbij’, een methode met duplopoppetjes die handvatten geeft om goed te kunnen luisteren en waar nodig door te vragen.

Annette Melzer, opleider bij de stichting Contextueel Pastoraat

 

 

17. Twijfel als brug in het gesprek

Iedere gelovige ontmoet mensen die sceptisch tegenover geloven en kerk staan, of zelfs overtuigd atheïst zijn. Ze zitten ook in de 'kaartenbak' van de kerk: mensen voor wie geloven niet meer relevant of uit de tijd is. Twijfel kan de brug slaan. Thomas Halik neem in zijn boek Geduld met God de bijbelse figuur Zacheüs als model voor de niet-gelovige. Deelnemers verkennen in deze workshop deze bijbelse figuur en zoeken de Zacheüs in zichzelf en de mensen die ze tegenkomen. Hoe kan dat helpen in het gesprek met wie twijfelt over geloven of zelfs anti is? Een spannende ontdekkingstocht.

Otto Grevink, predikant in Waalwijk, per 1 juni 2016 in combinatie met Mijnkerk.nl als internetdominee

 

 

workshops pastoraat en zorg

 

 

18. Pastoraat aan gemeenteleden met dementie

Dementie komt de laatste tijd meer en meer onder de aandacht. Toch blijkt het in de kerk vaak een onderwerp te zijn waarover verlegenheid bestaat. Want hoe ga je eigenlijk goed om met gemeenteleden die dement worden? Op welke manier kunnen we hen pastorale zorg bieden? In deze workshop gaan deelnemers samen op zoek naar antwoorden op deze vragen en worden praktische tips uitgewisseld om in de gemeente mee aan de slag te gaan.

Annemarie Roding, als geestelijk verzorger werkzaam bij zorgorganisatie Careyn

 

19. Pastoraat en mantelzorg

Mantelzorger worden is meestal geen keus. Ongeveer twaalf procent van de Nederlanders is mantelzorger. Van hen is een vijfde deel ernstig overbelast. De workshop staat stil bij hoe we mantelzorgers kunnen herkennen, welke signalen we van hen opvangen, en hoe we hen kunnen ondersteunen.

Anne-Marie Goudriaan-Molenaar, adviseur in (zorg)organisaties en betrokken bij het opzetten en consolideren van (diaconale) projecten mantelzorg

 

20. Word een Zorgzame Kerk

In een veranderende samenleving is zorg voor de naaste niet vanzelfsprekend. Als kerk kunnen we op verschillende manieren zorgzaam zijn in onze wijk, het dorp of de regio. In deze workshop worden de ervaringen van achttien proefplaatsen in het land gedeeld, om u op weg te helpen om een Zorgzame Kerk te worden. Met ruimte voor eigen vragen.

Jenneke Span, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

21. Een diaconale antenne in het pastoraat

Steeds meer mensen komen in armoede terecht door bijvoorbeeld verlies van betaald werk, echtscheiding, te lage inkomsten als zelfstandige of te hoge woonlasten. Armoede betekent dat mensen niet volop mee kunnen doen in de samenleving en hun toekomstperspectief kwijtraken. Hoe kom je dat in het pastoraat op het spoor en hoe ga je hiermee om?

Nelleke Drop, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

22. Valkuilen en drempels in het contact met vluchtelingen

Hoe kunnen we aanwezig zijn voor de vreemdeling in onze woonplaats? Welke belemmeringen zijn er, en welke wereld valt er te winnen? En: hoe vreemd zijn we zelf eigenlijk voor vluchtelingen? Deelnemers gaan samen op zoek naar valkuilen en drempels, maar onderzoeken ook hoe de vreemdeling een ongekend deel van God laat zien.

Geesje Werkman, vluchtelingenspecialist bij Kerk in Actie

 

42. Achter de geraniums vandaan!

Hoe kunnen drempels verlaagd worden om juist die mensen te bereiken die een vakantie soms zo hard nodig hebben. Voor veel mensen is zo’n vakantieweek heel belangrijk; ze ontmoeten anderen, horen er weer bij, ervaren hun beperking even minder als een belemmering of kunnen de zorg voor een partner even loslaten. Het Vakantiebureau.nl organiseert in opdracht van de Protestantse Kerk Nederland vakanties voor senioren en voor mensen met een zorgvraag. Ook bij u in de gemeente zijn deze mensen. Graag gaan we met deelnemers in gesprek om te kijken hoe we drempels kunnen verlagen om juist die mensen te bereiken die een vakantie soms zo hard nodig hebben.

Mijndert Blanken, manager Vakantiebureau.nl

 

workshops pastoraat rond rouw en levenseinde

 

23. Verdriet is een werkwoord

Niemand heeft gestudeerd voor verdriet hebben en rouwen. Toch krijgen we er allemaal mee te maken. Het hebben van verdriet is niet alleen iets wat je overkomt, maar wat ook werk geeft. In de workshop houden deelnemers zich vast aan de grote verhalen uit de christelijke traditie die al eeuwenlang richting wijzen. Die geven geen antwoord op alle vragen over kwaad en lijden maar kunnen wel helpen om het met die vragen uit te houden. Nadenken over de vraag naar het waarom en de zin of onzin van leed en kwaad is onderdeel van de workshop. 

Margriet van der Kooi, geestelijk verzorger in het Zuwe Hofpoort Ziekenhuis en Regionaal Psychiatrisch Centrum Woerden

 

24. Lijden verlichten

De uitspraak ‘lijden hoort bij het leven’ is voor veel  mensen een dooddoener. Wie lijden ervaart heeft andere woorden nodig. Lijden moet erkend en aangezien worden. Deelnemers staan op een interactieve wijze stil bij de vraag welk lijden ze ontmoeten en hoe dat verlicht kan worden.

Marinus van den Berg, geestelijk verzorger in Hospice Cadenza in Rotterdam

 

25. Dilemma’s rond het levenseinde

Wat is waardig sterven? En is het altijd het beste om thuis te sterven? Euthanasie of palliatieve sedatie, is dat een juiste vraagstelling? Eind 2015 verscheen het rapport van de commissie Schnabel die de mogelijkheden van hulp bij zelfdoding bij voltooid leven onderzocht. Ervaringen in het hospice zijn uitgangspunt van het gesprek hierover in deze workshop.

Marinus van den Berg, geestelijk verzorger in Hospice Cadenza in Rotterdam

 

26. Dilemma’s rond het levenseinde

Wat is waardig sterven? En is het altijd het beste om thuis te sterven? Euthanasie of palliatieve sedatie, is dat een juiste vraagstelling? Eind 2015 verscheen het rapport van de commissie Schnabel die de mogelijkheden van hulp bij zelfdoding bij voltooid leven onderzocht. Ervaringen in het hospice zijn uitgangspunt van het gesprek hierover in deze workshop.

Marinus van den Berg, geestelijk verzorger in Hospice Cadenza in Rotterdam

 

27. Symbolen en rituelen rondom uitvaarten

Zowel predikanten, kerkelijk werkers als gemeenteleden leiden uitvaartdiensten. De uitvaart is een pastoraal moment waarbij nabestaanden veel emotie kwijt kunnen. Symbolen en rituelen kunnen deze emotie ondersteunen. Deze workshop legt het accent op rituelen die kunnen helpen bij het verwerken van verdriet. Deelnemers zoeken de verbinding tussen enerzijds kerkelijke symbolen en rituelen, en anderzijds symbolen en rituelen die aansluiten bij de overledene zelf.

Hildegard Faber, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

28. Uitvaarten leiden door gemeenteleden

In steeds meer gemeenten leiden ook gemeenteleden uitvaartdiensten. Zij doen het voorbereidingsgesprek, maken de dienst van Woord en Gebed en leiden die. Ten slotte voeren ze nog een nagesprek. Dit alles vanuit een diepe motivatie om in rouw dicht bij de nabestaanden te staan en hen troost te willen geven. In deze workshop kunnen gemeenteleden zich oriënteren op de waarde van mooie uitvaartdiensten, en op de mogelijkheid om deze zelf te leiden.

Hildegard Faber, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

29. Rouwkring begeleiden

Rouwen is hard werken en iedereen rouwt op zijn of haar eigen manier. Maar veel mensen die rouwen moeten nog uitvinden wat hun eigen manier is. In een rouwkring bieden we mensen de ruimte om met elkaar ervaringen en emoties te delen, om zo hun eigen weg te vinden en tegelijk elkaar tot steun te zijn. In deze workshop ontdekken we wat er nodig is om een rouwkring op te zetten en te begeleiden.

Marianne Benard-Boertjes

 

 

workshops pastoraat en generaties

 

30. Speeddaten tussen generaties

Hoe breng je als gemeente jong en oud met elkaar in gesprek over het geloof? Hoe kun je, in een veilige en ongedwongen omgeving, snel tot de kern van de zaak komen? Speeddaten is een makkelijk te realiseren werkvorm die verschillende generaties in de gemeente met elkaar in contact brengt. Speeddaten zorgt voor herkenning, diepgang, verbinding én plezier. Deelnemers gaan in deze workshop in gesprek over het belang van contact tussen generaties in de kerk en natuurlijk zelf ervaren wat speeddaten is!

Erica Hoebe-de Waard, predikant in Wageningen en lid van de redactie van het Ouderlingenblad

 

31. Bezoekproject: dertigers in de kerk?

De traditionele kerkelijke activiteiten sluiten niet aan bij de levensstijl en belangstelling van dertigers. In Ommen is aan de hand van het boek Geloof ligt op Straat van Peter Hendriks een eigen bezoekproject ontwikkeld om met dertigers in gesprek te komen en uit te zoeken wat hen bezighoudt. Deze workshop laat de bevindingen zien en wat het de kerk heeft opgeleverd. Daarna gaan deelnemers met elkaar in gesprek: wat betekent dit voor de toekomst van de kerk, ook op het gebied van pastoraat?

Coby de Haan, predikant in Ommen, en Jacqueline Tuinbeek, voorzitter stuurgroep bezoekproject

 

33. Jongeren in Taizé

Wat is toch de aantrekkingskracht van het jongerenklooster in het Franse Bourgondië? Saamhorigheid, onverwachte ontmoetingen, verrassende vieringen en echt tot rust komen! Nieuwsgierig geworden? Kom langs bij de workshop en de korte Taizéviering.

Jur Majoor, predikant in Terzool       

 

 

workshops diversen

 

35. Vreemde en bizarre bijbelverhalen, wat moet je ermee?

Geweld, mishandeling, seksuele uitspattingen – het staat allemaal in de Bijbel. Teksten die indruisen tegen onze normen en waarden, onze rechtsorde en humaniteit. In gesprekken met mensen binnen en buiten de kerk blijken die teksten nogal eens weerstand op te roepen. Een workshop over de vraag of deze verhalen nog betekenis hebben in onze tijd. Een spannende sessie!

dr. Piet Schelling, emerituspredikant en auteur van Vreemd en bizar

 

36. Pastoraat anders bekeken

Het georganiseerde individuele bezoekwerk in de kerk staat onder druk. Gaat het pastoraat hierdoor verloren? Of kun je ook op een andere manier naar pastoraat kijken? En levert een andere manier van kijken dan ook andere ‘vormen van pastoraat’ op? Deelnemers gaan met elkaar op zoek naar andere wegen in het pastoraat. Vertrekpunt zijn de eigen persoonlijke ervaringen, als gemeentelid of beter nog gewoon als mens.

Floor Barnhoorn, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

37. Terug naar het in den beginne

In deze tijden van transities moeten we opnieuw opzoek naar onze wortels. ‘Wie zijn we’ en ‘waar staan we voor’ zijn vragen die op ons afkomen. De oude bronnen helpen ons deze wortels te vinden voor deze nieuwe tijden. Wat heeft de mens nu eigenlijk nodig om mens te zijn?

Rob Ittmann, adjunct-directeur De Nieuwe Poort, Huis voor ontmoeting en inspiratie op de Zuidas Amsterdam

 

38. Ambt en roeping

Je bent net of al wat langer ambtsdrager. Voor sommigen is het ambt een lust, voor anderen een last. Enkele vragen laten je maar niet los: Wat betekent het ambt eigenlijk? Voel ik me daar wel geroepen voor en wat moet ik onder roeping verstaan? Hoe verhouden ambt en roeping zich tot elkaar? Zegt de Bijbel er iets over? In deze interactieve workshop bespreken deelnemers hun eigen visie en visies van anderen op het ambt, en delen met elkaar waartoe ze zich als ambtsdrager geroepen weten.

Aart Peters, voormalig gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk

 

39. Geloven is een kunst 

Soms hebben mensen geen woorden maar wel beelden of muziek om uitdrukking te geven aan hun geloof. In het Drentse Elim kwam een hele gemeente in beweging doordat gemeenteleden waardevolle voorwerpen afstonden die iets van hun geloof en spiritualiteit weergeven. Het leverde een tentoonstelling op in de oude pastorie. Hoe pak je zoiets aan en wat levert het op?

André Heiner, emerituspredikant Elim

 

40. Bibliodrama: bezieling in het bijbelverhaal: vanwege een te klein aantal deelnemers afgelast

Pastoraat en bijbelverhalen, ze horen bij elkaar. Omdat het in de Bijbel ook over de lezer van nu gaat, raken de verhalen aan het heden. Ze zetten aan het denken, leveren vragen op, nieuwe inzichten. In deze workshop (dubbele tijd) gaan de deelnemers op verkenning in het verhaal van Abraham, wanneer hij drie onverwachte bezoekers krijgt (Genesis 18). De bedoeling is om dit gedeelte als het ware van binnenuit te verkennen, in veel gevallen een ontmoeting tussen het bijbelverhaal en het eigen levensverhaal.

Ate Klomp, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk