Sfeerimpressie

Matchmaking Event
Opmaat naar Smart Energy Cities
Op 12 mei organiseerden TKI Switch2SmartGrids (Topsector Energie) en CLICKNL (Topsector Creatieve Industrie) een dynamisch, interactief en lucratief matchmaking event voor ruim 180 ondernemers, innovators en nieuwsgierige frisdenkers. Bij Antropia in Zeist werd onder leiding van dagvoorzitter Monique van Dusseldorp het podium vrijgemaakt voor creatieve oplossingen rondom slimme energie. Doel van de middag: nieuwe innovatieve energieprojecten naar ‘the next level’ brengen door een mix van informatie, inspiratie en vooral veel pitches.

“Wij brengen innoverende mkb’ers die zich bezighouden met het versnellen van de verduurzaming in contact met consumenten die gerichte feedback geven.”
Informatietafel Natuur & Milieu

“In verschillende proeftuinen in Nederland wordt de energievoorziening van de toekomst nagemaakt. Die proeftuinen willen we opschalen van 100/200 klanten naar 10.000 klanten, dan komt de markt los. We zoeken stakeholders die willen versnellen door dat in het echt (dus niet in een proeftuin) vorm te geven.”
Informatietafel Netbeheer Nederland

Van transitie naar ambitie
Onze ambitie is het realiseren van een energiesysteem dat >15% flexibeler is, vertelt Frits Verheij, voorzitter van TKI Switch2SmartGrids. Dat bereiken we door innovaties in energiemanagement en informatiediensten en control diensten. Met als resultaat energiebesparing, investeringsbesparingen in energie infrastructuur en nieuwe omzet uit ‘flexibilisering’ voor nieuwe, opkomende, en ‘veranderende’ energiebedrijven. TKI S2SG zet in op het ontwikkelen van ecosysteem waarin bedrijven, kennisinstellingen en overheden samenwerken aan techno-economische en socio-economische aspecten. Kruisbestuiving tussen de elektriciteitssector en de creatieve sector is een must om een krachtig Nederland te genereren.

Vraag: Lopen we internationaal voorop?
Verheij: We zijn zeer innovatief, we staan open voor samenwerking met andere sectoren en we denken makkelijk in meer dan ons eigen kleine stukje. We zoeken niet alleen naar oplossingen voor problemen, maar bekijken dit binnen het hele concept. Daarin lopen we internationaal zeker voorop.

Project 1: ESCOVVB - Energy Service Company Van en Voor Bewoners
Jan Bekkering van Brainport development BV bereidt de zaal vast voor: na een korte presentatie over ESCOVVB volgt een pitch voor een deelproject. ESCO is opgezet door smart energy regions (s.e.r.): een cluster van bedrijven, kennisinstellingen en overheden die duurzaamheidsvraagstukken willen aanpakken. Binnen het project ESCOVVB wil een woonbedrijf zijn bezit verduurzamen en daagt de markt uit met de vraag: welke technieken en services zijn er binnen de s.e.r-context? Voor fase 1 van het project (1 opstapbuurt) is Brainport gevraagd slimme buurt energie installaties te ontwikkelen. Er werden wijze lessen geleerd. Zo lag het kernprobleem niet in de techniek, maar veel meer in hoe krijg je de consument ze ver dat die mee gaat doen (zij waren vrij om mee te doen of niet). Met veel partijen samenwerken is lastig. Een knip tussen de bouwkundige kant en de buurtinstallatie kant werkt niet omdat het partijen onzeker maakt over wat ze mogen verwachten. Het is belangrijk het schaalniveau van een verandering helder te hebben: gaat het om een lamp indraaien of om het introduceren van een nieuw lichtconcept? In de tweede fase van het project (5 demo buurten) wordt daarom veel meer uitgegaan van een integraal renovatieconcept dat per bouwblok/gebied kan worden toegepast en geëxploiteerd. Er wordt meer gestuurd op proces dan op techniek. Hiervoor is het Energiebureau in de arm genomen. Wat ze nog zoeken is de inbreng van designers voor storytelling en het ontwerpen van supportsystemen voor voorafgaand aan, tijdens en na de renovatie.

Project 2: Kris - Kosten Reductie Instrumentatie MS/LS Stations
Met de opmerking van TKI-bestuurder Han Slootweg “Als ik niet kan meten in mijn grid dan houdt een smart grid al snel op” werd dit project geboren, vertelt Marcel Dukker van Technolution. Slootweg wilde graag iets in M- en L-spanning doen. Daar hingen wat problemen aan zoals veroudering van assets, groeiende afhankelijkheid van de energievoorziening, de energietransitie vraagt inpassing in bestaande netten, behoefte aan het inrichten van tweerichtingsverkeer van energiestromen (meer flexibiliteit), en de investeringen in instrumentatie MS/LS weegt niet op tegen de gecreëerde waarde bij huidige kosten. Er bleek behoefte aan kostenreductie-instrumentatie voor 200k MS/LS stations, maar wie neemt de eerste stap: marktpartijen, netbeheerders of kennisinstellingen? Samenwerking was noodzakelijk. Dat de TKI-tender voor 2012 eraan kwam, gaf een boost. De tender werd ingediend en gehonoreerd. Door verschillende inzichten en doelstellingen van marktpartijen en netbeheerders ontstond behoefte aan duidelijke architectuur, functionele eisen om tot toekomstvaste oplossingen te komen, samenhang en samenwerking zodat schaalgrootte en standaardisatie ontstaan. Voor wat betreft het proces: najaar 2014 komen de eerste producten op de markt.

Project 3: Energieatlas
Om de Amsterdamse energietransitie op gang te krijgen en een slimme stad te zijn, is de Energieatlas ontwikkeld, vertelt Laura Hakvoort van de Dienst Ruimtelijke Ordening Amsterdam. Gekeken wordt nu naar gas, elektra, koeling en stadsverwarming, en naar bestaande infrastructuren en bronnen van duurzame energie. De potentie van de atlas reikt echter van zon tot geothermie en alles wat daar tussen zit. Voor het ontwikkelen van de atlas is met verschillende partijen samengewerkt. Zo had de TU Delft een model om de potentie voor het opwekken van duurzame energie inzichtelijk te maken. Dat is ingezet voor Amsterdam. Met Alliander wordt samengewerkt voor de verbruiksgegevens tot op blokniveau; en zo ook met woningcorporaties, NUON en Stadverwarming. Dit levert informatie op over: hoeveel, waar, en waar liggen kansen voor het opwekken van duurzame energie. Het zet ook aan tot nadenken over vragen als: wat kunnen we met de kanalen in de stad? Alles is gekwantificeerd. Daardoor weten we bijv. hoeveel warmte, koude en elektra we kunnen opwekken (in principe genoeg om onze eigen broek op te houden). Momenteel wordt de data gebruikt om projecten te initiëren, bijv. op het gebied van restwarmte, wat kunnen we daarmee? Alle kaarten staan op maps.amsterdam.nl. Waar Hakvoort benieuwd naar is, is: welke data wil je, en welke toepassingsmogelijkheden zie je?

Vraag: Wat is de eerstvolgende stap?
Hakvoort: Het dynamischer maken van de data, bijv. door de impact van elektrisch vervoer en opwekking in te brengen.

Toelichting TKI tender en programmalijnen Switch2SmartGrids
Wil Kling, vicevoorzitter TKI S2SG licht in het kort de programmalijnen en speerpunten 2014 toe. Er zijn twee programmalijnen: 1) Energiemanagement voor flexibiliteit van energiesysteem en 2) Informatie en control systems voor flexibiliteit in energie-infrastructuur. De aandachtspunten voor beide programmalijnen zijn: privacy & security, standaardisatie, energieprosument, wet- en regelgeving, nieuwe business modellen, tools voor systeemintegratie. Het doel van programmalijn 1) is dat een substantieel aantal energieconsumenten in 2020 smart grid diensten gebruikt en hun energiegebruik wordt daarmee tevens aanzienlijk verlaagd. De speerpunten zijn:
Beter benutten bestaande infrastructuur en lokale energieopslag.
Integreren van decentrale duurzame productie.
Beheersen van energiestromen (energiemanagement).
Het doel van programmalijn 2) is de kosten voor netwerkaanpassingen voor integratie van duurzame energie substantieel te reduceren, en het faciliteren van het ontstaan van nieuwe dienstverlening voor tientallen bedrijven. De speerpunten voor deze programmalijn zijn:
Beschikbaar stellen of leveren van informatie en datamanagement.
Inzetten van prijsmechanismen en dynamische verrekeningen.
Flexibiliseren van de energie infrastructuur.

Toelichting regeling TKI tender
De TKI tender wordt begin juni gepubliceerd in de Staatscourant, met die opmerking begint Olivier Ongkiehong zijn presentatie. De tender lijkt op de tender van vorig jaar, alleen het tenderbedrag is lager (3,7 miljoen i.p.v. 5,3 miljoen in 2013). De subsidie per project ligt tussen de 125k € en 1 miljoen €. En een consortium bestaat uit minimaal 1 bedrijf en 1 kennisinstelling. De aanvragen worden beoordeeld op Maatschappelijke impact (25%), economische impact (25%), kwaliteit (20%), innovatie (20%) en kosteneffectiviteit (10%). Voor wat betreft de planning: op 4 augustus sluit de pre-indiening en op 21 januari 2015 worden de definitieve beschikkingen bekend gemaakt.

Toelichting MIT-regeling (MKB Innovatiestimulering Topsectoren 2e call 2014)
De uitvoering van de MIT-regeling ligt geheel bij de RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) vertelt Nicole Kerkhof, werkzaam bij deze dienst. Van 3 juni tot 22 september 2014 kunnen weer aanvragen worden ingediend. Per project kan max. € 200.000 subsidie worden verkregen, per persoon max. € 100.000. Naast het rijksbudget van 8 miljoen €, start in de provincie Limburg een pilot voor 50/50 financiering van AF- of TU-aanvragen. In Noord-Brabant start een pilot voor HTSM-aanvragen uit de betreffende provincie. Beide pilots hebben tot doel regionale ontwikkeling te stimuleren. In aanmerking voor subsidie komen projecten die zich richten op industrieel onderzoek en experimentele ontwikkeling, en waarbij minstens twee mkb-bedrijven zijn betrokken. De rangschikkingscriteria zijn: vernieuwing, creëren van economische waarde, kwaliteit van de samenwerking, cross-sectoraliteit thema’s topsectoren en eventueel regionaal belang. Kerkhof benadrukt dat het interessant is om te kijken naar cross-sectoraliteit: het combineren van thema’s uit verschillen topsectoren. Het combineren van meer dan twee thema’s is niet per se waardevoller; intensiteit en verwevenheid van de thema’s tellen zwaarder. Naarmate een combinatie minder voor de hand ligt en een waardevol project oplevert, zal het project hoger scoren.

Create Energy – Kansen op samenwerking tussen twee topsectoren
Vandaag zetten we de eerste stap om twee onvergelijkbare werelden bij elkaar te brengen, aan het woord is Freek van ’t Ooster van CLICKNL TKI Creatieve Industrie. CLICKNL is het kennis- en innovatienetwerk van de creatieve industrie in Nederland: o.a. media & ICT, gaming, design en architecten. Van ’t Ooster laat een aantal voorbeelden zien waarin waardevol wordt samengewerkt tussen de energie- en de creatieve sector. Bijv. Energy Island, waar gekeken is hoe je het zo maakt dat het gebruikt kan worden. Glowing lines dat een andere manier van nadenken over verlichting op snelwegen laat zien. En City SDK, een energielabelatlas van alle huizen in Nederland. De creatieve industrie kan ook bij uitstek een rol spelen bij gedragsverandering. Zo geeft bijv. het door de gaming-groep van CLICKNL ontwikkelde Mindshift inzicht in hoe verschillende principes van gedragsverandering van passieve afnemers, actieve handelaars maakt. Ook op het vlak van onderzoek worden de krachten gebundeld. Een mooi voorbeeld daarvan is SUSLAB, een Europees onderzoeksproject in samenwerking met de TU Delft, dat zich richt op het ontwikkelen van een energieopwekkende woning. In Rotterdam is het eerste concepthuis al gerealiseerd.

“Wat ik breng is: denken vanuit de oplossing en de klant in plaats van denken vanuit de techniek. Wat ik zoek is nieuwe opdrachten.”
Renske Bouwknegt, Ideate - service | design | innovation

Pitches – ronde 1

Twintig gedreven innovators uit zowel de energie- als de creatieve sector, krijgen verdeelt over twee rondes, elk twee minuten om hun project te pitchen en om aan te geven wat ze komen brengen en komen halen.

In vogelvlucht:
Creatieve energie voor het Energiehuis – Rob van Arkel / Van Arkel Advies & Balance
Het Energiehuis staat voor verduurzaming van bestaande bouw. Ze zoeken partijen die innovatieve oplossingen bieden om burgers op een interactieve, gepersonaliseerde en attractieve wijze te betrekken bij energiebesparing en lokale opwekking.

Ontwikkeling van een duurzame hybride energie infrastructuur in Heerlen – Herman Eijdems / Mijnwater B.V.
Mijnwater B.V. zorgt voor een rendabele exploitatie van warmte en koude met behulp van mijnwater. Wij bieden een locatie voor proefprojecten. Wij zoeken kennis en producten.

Standaardisatie van smart grid communicatie – Jeroen Gerrissen / Schneider Electric
Smarter demand and smarter supply and demand response = the smart grid. Bent u de partner die ons helpt een positieve business case te ontwikkelen om de communicatie tussen alle partijen in smart grids te standaardiseren?

kWh/m2 - Landschap en Energie – Jasper Hugtenburg / Landschapsarchitecten
De energietransitie is niet alleen een technische opgave, maar vooral ook een ruimtelijke opgave. Ontwerpers zijn de koppeling tussen energie en ruimte(lijk ontwerp). Bent u een bezig met plannen rondom smart grids, dan komen wij graag met u in contact.

NRG Battle: accelerating new energy business – Geertje Dam / TTA World
In deze spannendste Energiecompetitie in Europa, kunnen toptalenten hun innovatieve projecten versnellen en opschalen door deel te nemen aan battles. Waar we naar op zoek zijn, is een consortium van investeerders voor ons innovatiefonds.

Solving the user-investor dilemma: refining DER by local dynamic prices – Michael Kaisers / Centrum Wiskunde en Informatica
Om het user-investor dilemma bij huurwoningen op te heffen ontwikkelen we een dynamisch model (local dynamic pricing tariff) dat DER-investeringen herfinanciert. Wij zoeken hardware bedrijven (DER, inverters, storage etc.), huisvestingsprojecten waar we een pilot kunnen draaien en juridische expertise.

“Wij zijn geïnteresseerd in energiebalanceren. De pitch van CWI was interessant, daar heb ik contact mee gelegd; we zien mogelijkheden.”
Gernout Erens, Wattcher

Help het elektriciteitsnet in balans te houden door soms minder af te nemen – Hendrik Koetsier / Energie 365
Energie365 bundelt elektrische vermogens van bedrijven en verkoopt dit aan netbeheerder TenneT en energieleveranciers. Ik zoek partijen met flexibel elektrisch vermogen die hiermee willen experimenteren of diensten hiervoor willen ontwikkelen.

Net 2 Grid - Bert Lutje Berenbroek / Net2Grid
Wij zorgen ervoor dat mensen live hun energieverbruik kunnen volgen. Wat wij brengen is de real time data. Wat wij zoeken is een creatieve partner om de data te presenteren en dienstenconcepten te ontwikkelen.

TheCityGame, changes people’s behavior towards doing daily good actions – Ioustinos Sarris / The City Game
Met behulp van serious gaming geven wij antwoord op de vraag hoe motiveer je mensen dagelijks bewust met energie om te gaan. Wij zoeken grid operators, geld en behavioural change projecten.

“Dat gedrag en draagvlak creëren bij de consument bepalend is of techniek gebruikt wordt, dat kwam in meerdere verhalen naar voren. De creatieve industrie levert daar echt een bijdrage aan.”
Rob van Arkel, Van Arkel Advies & Balance

EnergySense – living lab van de energietransitie – Elwin Ter Horst / Energy Academy Europe
EnergySense is een onderzoeksinfrastructuur waarin we gegevens over houding, omgeving en energiegebruik van 10.000 huishoudens verzamelen, beheren en distribueren. We zijn op zoek naar partijen die kunnen helpen bij het bouwen van de infrastructuur, partners en bedrijven die innovaties willen testen in onze proeftuin en onderzoekers die onze database willen gebruiken.

“Wij ondersteunen ondernemers bij innoveren en ondernemen in Europa. Ik kom vooral kijken hoe matchmaking tussen deze topsectoren kan plaatsvinden. De sector begrijpen gaat beter als je er concrete voorbeelden bij hebt. Als er een aanvraag van over de grens komt, kan ik ze gericht in contact brengen met Nederlandse partijen.”
Michelle Lammers, Enterprise Europe Network

Pitches – ronde 2

Big data analyse van laadpalen in Amsterdam; kansen voor smartgrids – Robert van den Hoed / Hogeschool van Amsterdam
Het onderzoek naar laadgedrag van elektrische auto’s bij het meest uitgebreide publieke laadwerk ter wereld levert kennis op over efficiënte uitrolstrategieën, netbelasting en kansen voor smart grids. Het CleanTech onderzoeksprogramma van de HvA zoekt samenwerking met gemeenten en bedrijven voor praktijkgerichte (onderzoeks)projecten waarin studenten elektrotechniek, technische bedrijfskunde en bedrijfswiskunde kunnen worden ingezet.

Open data estafette duurzame energie – Marisca Zweistra – Alliander
Door open data vrij te geven, willen overheid en bedrijfsleven app bouwers de mogelijkheid bieden producten en diensten te ontwikkelen zodat mensen en bedrijven aan de slag kunnen met energiebesparing en energieopwekking. Wij zoeken hierin geïnteresseerde app bouwers? Heeft u zelf een vraag m.b.t. energie en weet u niet hoe u aan het antwoord kunt komen? Kijk op www.doorbraakmetopendata.nl.

Soft-6A: smart grids in NL nu eindelijk eens van start! – René Balvers / Flexicontrol
Soft-6A is een bewezen techniek waarmee de innovatie en de bedrijvigheid in ons land enorm gediend zouden zijn. Ik zoek een netbeheerder die meewerkt aan een soft-6A aansluiting.

“Naast nieuwe contacten heb ik veel informatie gekregen over wat de ontwikkelingen op het gebied van smart grids zijn. Als Soft6A gaat lukken dan verandert de energiemarkt behoorlijk, dat zou baanbrekend zijn.”
Martijn Kerssen, Vereniging Energie Inzicht

Veelzijdige elektriciteitsopslagsystemen: nuttig of nodig? – Huib Wurfbain / Capacity Energy Storage
CES ontwikkelt opslagsystemen voor burgers, bedrijven en netbeheerders. In een “distributed storage farm” wordt een optimale verdeling tussen opslagcapaciteit en laad- en ontlaadsnelheid bereikt. De farms faciliteren: sparen, tijdelijke opslag, handel en verzekering tegen “onbalans-schade”. Wij zoeken partners die hardware kunnen leveren en pilotprojecten die de opslagcomponent in zich hebben.

“Ik ben hier omdat ik wil weten wat er speelt en de mogelijkheden wil verkennen om onze kennis in te brengen. Ik heb interessante contacten gelegd, bijv. met Capacity Energy Storage, leuk bedrijf om eens mee te praten.”
Berend Evenblij, TNO

Herman de zonnestroomverdeler – Christiaan Brester / Lens energie
Herman maakt zonnepanelen rendabel voor VvE’s, woningbouw, zorginstellingen en MKB. We verdelen de zonnestroom van één grote installatie over de elektriciteitsmeters van de deelnemende bewoners. Zo krijgen ze samen het hoogste rendement en kunnen ze het verdelen zoals zij dat willen. Ik zoek partners (met gestapelde bouw) die dit aankunnen.

Apparaatherkenning uit slimme-meterdata – Geert Jan Dirven / Greeniant B.V.
Het toevoegen van principes uit games stimuleert om apparaten slimmer te gebruiken en zo energie te besparen. Greeniant gaat gamification toepassen binnen de context van energie besparen en CO2-reductie. Wij zoeken creatieve input van bedrijven.

Smart software is smart business – Kevin Moesker / Trimoteq
Deep analytics (slimme software die helpt data te begrijpen en slim actie te ondernemen) is relevant voor industriële bedrijven die zich door middel van ICT willen differentiëren en nieuwe diensten willen ontwikkelen. Wij zoeken nieuwe toepassingsgebieden, pilotprojecten en partners die op het gebied van industriële innovatie willen meedenken.

EnergyShifft – sociale energie feedback die uitdaagt en activeert – Stefan Versluis / Shifft BV
EnergyShifft is een online platform dat met diverse gamification-oplossingen gedragsverandering bereikt en consumenten in staat stelt slimmer met energie om te gaan. Wat wij zoeken is bedrijven die behoefte hebben aan het betrekken en activeren van gebruikers.

Amsterdam vehicle 2 grid – from vision to realization, a practical example of the urban energy transition – Hugo Niessing / Resourcefully
Realisatie van het eerste Household Smart Energy Network waarin duurzame energie wordt opgewekt, opgeslagen in een voertuig (in dezen een boot) en teruggegeven aan het huishouden of het smart grid van Amsterdam. Lokale energie autonomie is zo een feit. Wij zoeken partijen die uit deze pilot businessmodellen willen ontwikkelen.

“Ik heb een aantal leuke projecten gehoord, bijv. die over die boot. En ik heb interessante contacten gelegd, zoals met LENS Energie.”
Monique Zwetsloot, MIMA advies in duurzaamheid en energie

SEECE samenwerkingsverband bedrijfsleven-hbo; innovaties en arbeidscapaciteit voor de energiesector – Tinus Hammink / HAN
Het Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise (SEECE) onderzoekt duurzame elektrische energie, verbetert onderwijs en vergroot de uitstroom van studenten met energie-expertise. Wij zoeken partijen die samen projecten willen doen waar ook lectoraten en studenten bij betrokken zijn. Ook met partijen die in het kader van een tender op zoek zijn een kennisinstituut, denken wij graag mee.

“De KvK bevordert graag samenwerking en nieuwe initiatieven. Hier zien en horen wat er allemaal gebeurt, is heel inspirerend en goed voor de marktkennis.”
Pieta Stam, Kamer van Koophandel

Interview

Bert Lutje Berenbroek van Net2Grid
Mensen zijn 80% meer gemotiveerd om energie te besparen als ze real time data hebben. Als ze direct kunnen zien wat het oplevert als ze bijv. de verwarming lager zetten, wat ze dan aan geld besparen, dat werkt echt. Hiervoor slaan we elke 10 seconden de data van 10.000 meters op in een platform. De patronen worden geanalyseerd en we geven advies. Wat wij zoeken is een creatieve partner om de data te presenteren en dienstenconcepten te ontwikkelen, bijv. voor slimmer gebruik van een regenmater. Verder sluiten we ons graag aan bij standaardisatie initiatieven zoals het Slimme meter platform van Alliander. Wat wij brengen is de real time data. Ik sprak net iemand die iemand zoekt die wasmachines kan uitlezen, dat kan ik.”