Workshop 1: Spel en Ouders


Levineke van der Meer

Je hoort het ouders zeggen: "Ze spelen wel veel, maar leren ze nu ook nog wel genoeg?" en "Mijn kind weet al veel, die hoeft niet meer te spelen". Belangrijke vragen die ons uitdagen om na te denken over de vraag: "Hoe nemen we ouders mee in het verhaal dat juist in het spel voor jonge kinderen alles te leren valt." In deze workshop gaan we in gesprek naar aanleiding van verhalen uit de praktijk. Welke informatie geven we ouders vanuit school over spelen en leren bij jonge kinderen. Hoe leren we elkaars ideeën over spel en ontwikkeling kennen. Wat weet de school eigenlijk over wat er thuis gespeeld wordt? Hoe kunnen school en ouders elkaar helpen de spelontwikkeling en het leren van jonge kinderen te stimuleren?
Een workshop om over na te denken, praktijken te delen en mee verder te spelen in de eigen praktijk.

Opbouw van de workshop:

  • Spel en ouders (wat horen we in de praktijk en wat zien we in de praktijk)
  • Ouders en spelen (wat spelen ouders thuis met hun kinderen en hoe leren we elkaars ideeën kennen)
  • Ouders en school spelen samen (hoe kunnen school en ouders elkaar ondersteunen bij de spelontwikkeling)

Levineke van der Meer is werkzaam bij De Activiteit. Daar kijken we vanuit een cultuur-historisch kader naar onderwijsverandering. We zien de school als een activiteitssysteem waarbij de directie functioneert als een spin in  ’t web en ieder vanuit zijn eigen rol meedoet aan gezamenlijke ontwikkeling gericht op een duidelijke opbrengst voor kinderen.


Workshop 2: ‘Wij willen lezen en schrijven!’ Beginnende geletterdheid in groep 1 en 2

Isabelle Vingerhoets

Al op hele jonge leeftijd worden kinderen geconfronteerd met een wereld vol beelden en teksten. Zij komen deze teksten en beelden bijvoorbeeld tegen op winkels, op verpakkingen van levensmiddelen die op de eettafel staan, in kranten, boeken en in filmpjes. Ook groeien ze op in een wereld waarin ze volwassenen zien lezen, zien schrijven op papier en tikken op laptops. En omdat jonge kinderen graag volwassenen imiteren, zien we deze lees/schrijfactiviteiten tijdens hun spelmomenten dan ook vaak terug.

Met de bagage die zij op die manier opbouwen komen zij naar de basisschool. Het lijkt logisch dat leerkrachten in groep 1/2 aansluiten bij deze ontwikkelingen van kinderen. Maar hoe doe je dat precies? Dat is de vraag die centraal staat tijdens deze workshop. Zicht krijgen op de lees/schrijfontwikkeling van de verschillende kinderen en deze ontluikende geletterdheid stimuleren in een betekenisvolle context. We zullen naar voorbeelden en videobeelden kijken om een en ander helder te krijgen. Voor degenen die deelnemen aan deze workshop betekent dat dat zij manieren aangereikt krijgen om op een natuurlijke manier kinderen tijdens betekenisvolle spelcontexten te ondersteunen in hun eigen ontwikkeling gedurende de fase van de ontluikende geletterdheid.

Isabelle Vingerhoets is als onderwijsontwikkelaar en als nascholer werkzaam bij  De Activiteit, Landelijk Centrum voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs. Ze is gespecialiseerd in thematiseren in de onderbouw, Horeb voor de onderbouw, betekenisvolle lees/schrijfactiviteiten ontwerpen en begeleiden, beginnende geletterdheid, startblokken voor peuterspeelzalen, onderbouwen basisscholen en kinderopvang en werken met boeken.


Workshop 3: Spelend leren: samen op verhaal komen

Bea Pompert

Spel is dé activiteit voor betekenisvolle leerprocessen.

Voorwaarde is daarbij wel dat de verhalen van leerlingen serieus genomen worden. Die verhalen vormen aanleidingen en opstapjes voor spel en onderzoek. In deze workshop werken we met concrete voorbeelden uit onder- en bovenbouw.

Bea Pompert is als onderwijsontwikkelaar en als nascholer werkzaam bij De Activiteit, Landelijk Centrum voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs. Zij is auteur van o.a. Thema’s en Taal, deskundig op het terrein van Spel en het Jonge Kind, eindredacteur van tijdschrift ZONE.


Workshop 4: Spelen met echte materialen

Hermien de Waard

Kinderen spelen zich de wereld in. Spelen met materialen en gereedschappen die voor het bieden volop kansen voor ontwikkeling.
Dweiltjes, bezems, schroevendraaiers….  Voor ons volwassenen zijn het zulke gewone materialen, dat we ze bijna zouden laten liggen. Ho! Stop! Niet doen. Want kinderen vinden juist deze materialen reuze interessant. Voor hun valt er van alles te spelen en leren met deze materialen.

In deze workshop gaan we op zoek naar de betekenis van materialen uit ons dagelijks leven binnen spelactiviteiten. We gaan op zoek naar de verhalen, die achter echte materialen schuil gaan.  En kijken of  onze verhalen en die van de kinderen hetzelfde zijn? Ook kijken we nog eens heel precies naar spelontwikkeling en welke materialen helpen bij het ontwerpen van interessant aanbod voor kinderen in verschillende fases van spelontwikkeling en welke rol jij kunt inzetten om kinderen te helpen naar de overgang in een volgende spelfase. Je gaat naar huis met een spelontwerp voor de eigen praktijk.  

Opbouw van de workshop:

  • Onze verhalen bij echte materialen en de verhalen van kinderen bij echte materialen
  • Aandacht voor de verschillende fases van spelontwikkeling
  • De rol van echte materialen in de verschillende fases van spelontwikkeling
  • Ontwerpen van spel rond echte materialen voor de eigen praktijk

Hermien de Waard is als nascholer werkzaam bij  De Activiteit, Landelijk Centrum voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs. Ze is gespecialiseerd in thematiseren in de onderbouw, werken aan woordenschat in de onderbouw, betekenisvolle lees/schrijfactiviteiten ontwerpen en begeleiden, startblokken voor kinderopvang, peuterspeelzalen, voorscholen en onderbouw basisscholen en werken met boeken.


Workshop 5: Speel je wijs, speel je mee?

Irma Smegen

Het ontwikkelen van woordenschat is bij uitstek geschikt om te combineren met drama en spel. Spelen is taalbeleving; een effectieve manier om woordenschatontwikkeling te stimuleren. Je begrijpt woorden beter als je ze daadwerkelijk beleeft omdat je niet alleen je hoofd gebruikt, maar je hele lijf. Meerdere delen in je hersenen worden geactiveerd waardoor dat wat je leert beter beklijft. Spelend kun je kinderen actief en op een creatieve manier ondersteunen en stimuleren in hun woordenschatontwikkeling.

Daarnaast gaan we aan de slag met Wetenschap en Technologie dat vanaf 2020 in elke basisschool wettelijk verplicht een plek zal krijgen. In deze workshop zie je hoe je dit kunt invullen met verrassende activiteiten. Activiteiten waarbij kinderen fantasie gebruiken, hun mogelijkheden verkennen en deze spelenderwijs uitbreiden via Onderzoekend en Ontwerpend Leren. Speel je wijs, speel je mee? is een actieve workshop vol inspiratie om meteen in de praktijk te kunnen brengen.

In het werk van Irma Smegen (1970) vormt spelen de rode draad. Ze is auteur en trainer van de drie bovengenoemde boeken en ontwikkelde het ‘Fantaseer en Acteerspel’. Vanuit haar bedrijf ‘Speel je wijs’ verzorgt Irma zowel in Nederland als internationaal opleidingen, trainingen en lezingen. Ze is betrokken bij diverse kunsteducatieve programma’s en is daarnaast als docent Arts & Culture verbonden aan ITEps, de internationale pabo van Stenden. www.irmasmegen.com

Uitgangspunt van deze workshop vormen de boeken ‘Speel je wijs woordenschat’ ‘Speel je wijs’ en ‘Speel je mee in Li La Land? Onderzoeken en ontwerpen met jonge kinderen’.

In het werk van Irma Smegen (1970) vormt spelen de rode draad. Ze is auteur en trainer van de drie bovengenoemde boeken en ontwikkelde het ‘Fantaseer en Acteerspel’. Vanuit haar bedrijf ‘Speel je wijs’ verzorgt Irma zowel in Nederland als internationaal opleidingen, trainingen en lezingen. Ze is betrokken bij diverse kunsteducatieve programma’s en is daarnaast als docent Arts & Culture verbonden aan ITEps, de internationale pabo van Stenden. www.irmasmegen.com


Workshop 6: Zin in schrijven


Patty Roos en Mirjam Zaat


Patty Roos en Mirjam Zaat van Stichting Taalvorming nemen u in deze workshop mee naar groep 6 en de thema’s die ze in het schooljaar 2016-2017 tot nu toe uitwerkten. Welke teksten schreven de kinderen allemaal? Wat onderzochten de kinderen, welke initiatieven namen ze? Hoe was de opbouw van de schrijfopdrachten en hoe werden de teksten van kladversies presentabel?

Aan de hand van de praktijk reflecteren we op de verschillende functies van schrijven binnen onderzoekend leren. Ook bereiden we een schrijfopdracht voor, die uitgevoerd kan worden binnen het thema, waar u mee werkt.

Patty Roos staat voor groep 6 op basisschool de Achthoek in Amsterdam en werkt daarnaast bij stichting Taalvorming. Mirjam Zaat is senior-consulent bij stichting Taalvorming. 


Workshop 7: Op ontdekking!

Tineke Boekhorst

Heerlijk spelen met zand en water, je verwonderen over zeepbellen, iets uit elkaar halen omdat je wil weten hoe het werkt . Jonge kinderen genieten van dergelijke activiteiten. Ze zijn van nature nieuwsgierig en onderzoeken de wereld om hen heen. Door te manipuleren met materialen doen ze op een speelse manier allerlei ontdekkingen. Als leerkracht kan je een belangrijke rol spelen bij het verdiepen van deze ervaringen.

Tijdens deze workshop krijg je informatie over hoe jonge kinderen uit groep 1 en 2 leren en wat je als leerkracht kan doen om dit leren mogelijk te maken in je groep. Vervolgens gaan we praktisch aan de slag met diverse materialen die aansluiten bij de natuurlijke nieuwsgierigheid van het kind. Je ondervindt welke ervaringen de kinderen opdoen met deze materialen en hoe je het proces kan verdiepen.

Je krijgt ideeën aangereikt die direct toepasbaar zijn in je groep.

Tineke Boekhorst is adviseur Jonge Kind bij Marant Interstudie.


Workshop 8: Komen jullie naar de smaak boulevard? Onderzoekend leren in de bovenbouw

Lorien de koning

In deze workshop ervaar je hoe leerlingen in de groepen 5 t/m 8 kennis en vaardigheden opdoen door middel van onderzoekend leren.  Onderzoek doen, is een proces dat start met het stellen van eigen vragen door de leerlingen en leidt tot het opbouwen van maatschappelijk relevante en betekenisvolle kennis en vaardigheden. De meeste inhouden die kinderen op school leren, zijn ook ooit voortgekomen uit de vragen die mensen gesteld hebben. Dus waarom zouden we het onze kinderen ook niet op deze manier leren?

De leerkrachten hebben de regie. Zij gaan over het ‘wat’ en het ‘hoe’. We bieden geen methode en geen werkbladen. Maar wel structuur en didactiek. Hoe werkt dat in de praktijk? We ervaren dat in deze workshop.        

Auteur

Lorien de Koning is als nascholer werkzaam bij  De Activiteit, Landelijk Centrum voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs. Haar werkzaamheden richten zich voornamelijk op het begeleiden van leerkrachten met het in- en uitvoeren van Ontwikkelingsgericht Onderwijs in de bovenbouw. Waarin onderzoekend leren een centrale rol speelt. Daarnaast doet zij onderzoek naar verbetermogelijkheden van het onderwijs, is zij auteur van o.a. ‘Vakken en vorming in onderzoek’ en is zij medeverantwoordelijk voor de inhoudelijke onderbouwing van het digitale observatie en registratiesysteem, HOREB.

Workshop 9: Onderzoek: moet je doen! Over het belang van handelen bij onderzoekend leren

Marjolein Dobber

In deze workshop gaat het over onderzoekend leren door te doen. Bij onderzoekend leren gaat het natuurlijk ook altijd over lezen, denken en praten, maar in deze workshop staat het handelen centraal als beginpunt van betrokkenheid en vragen.

Handelen is belangrijk voor onderzoekend leren, omdat het zorgt voor betrokkenheid van leerlingen en helpt in het formuleren van vragen. Leerlingen raken geïnteresseerd in een onderwerp, bijvoorbeeld een dynamo, doordat ze er zelf iets mee mogen gaan doen. Ze gaan aan het wieltje draaien met hun handen en het daarna tegen een fietsband houden en die steeds sneller laten draaien. Door deze ervaringen met elkaar te bespreken komen leerlingen vanzelf op vragen: hoe komt het dat ik de lamp van de dynamo met mijn hand niet aan het branden krijg, maar dat het wel lukt met de fietsband? Wat gebeurt er binnenin de dynamo waardoor de lamp gaat branden? Deze vragen kunnen vervolgens onderzocht worden, en ook daarbij is handelen van belang. In het voorbeeld zouden de leerlingen de dynamo open willen gaan maken en kijken wat erin zit. In de workshop gaan we zelf ervaren wat de kracht van handelen voor onderzoekend leren is en nadenken over manieren waarop je dit meer in de klas in kunt zetten.

Marjolein Dobber is als onderzoeker en nascholer werkzaam bij  De Activiteit, Landelijk Centrum voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs. Ze ondersteunt leerkrachten en pabo-docenten bij het inzetten van onderzoekend leren en zet nieuwe onderzoekstrajecten naar Ontwikkelingsgericht Onderwijs op. Tevens werkt ze 3 dagen per week als universitair docent aan de Vrije Universiteit bij de sectie Theoretische en Onderwijspedagogiek.


Workshop 10: Goede (onderzoeks)vraag! Hoe kom je er op?

Nanette Wagenaar

Onderzoekend leren wordt interessant als je mag werken aan een vraag waar je echt nieuwsgierig naar bent. De vaardigheid van kinderen om vragen te stellen is ingewikkeld om te begeleiden en stimuleren. In deze workshop krijg je handvatten aangereikt om het stellen van vragen te modelen en te stimuleren bij kinderen in jouw groep. In de workshop ga je met verschillende werkvormen aan de slag waarin je ervaart hoe daarmee vragen ‘als vanzelf’ gaan ontstaan.
Doelgroep: leerkrachten midden- en bovenbouw

Nanette Wagenaar is senior onderwijsadviseur bij OBD Noordwest.
Dagelijks begeleidt zij leerkrachten in het vormgeven aan onderzoekend en ontwerpend leren. Zelf is ze enorm nieuwsgierig en vraagt zich de hele dag dingen af. Dat, in combinatie met haar ervaring in Ontwikkelings Gericht Onderwijs (OGO) maakt dat ze teams weet te inspireren om de nieuwsgierigheid van henzelf en van de kinderen in hun groep aan te boren.


naar boven