Over de sprekers

Iliass el Hadioui is werkzaam als onderzoeker aan de Erasmus Universiteit en stond aan de wieg van de transformatieve school. In zijn bijdrage ‘Gelijke Kansen in Diverse Klasse(n)’ zal hij stilstaan bij de enorme uitdaging om goed les te geven aan groepen leerlingen met verschillende achtergronden, en welke rol taalbeheersing wel (en niet) speelt bij het creëren van gelijke kansen.

Volgens Amos van Gelderen, lector Taalverwerving en Taalontwikkeling van de Nederlandse taal aan de Hogeschool Rotterdam, is de goede beheersing van taal cruciaal. In zijn bijdrage zal hij ingaan op de rol die taal speelt voor het studiesucces, en over de rol van taal in het leerproces in verschillende onderdelen van het onderwijshuis.

Als expert docent Studiesucces heeft Jean Marie Molina veel ervaring met een groep studenten die zij zelf liever niet de langstudeerders noemt. "Het werk wat ik doe kan je zien als schoonmaken. Ik poets die doffe parel op, ik geef de studenten weer durf om in zichzelf te gaan geloven." Molina vraagt zich af of taalbeleid echt de intentie heeft om studenten te helpen of dat het gaat om weer een extra instrument van selectie ofwel uitsluiting. Haar motto is: "None shall be left behind".

Binnen de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) is de portefeuille onderwijs toegankelijkheid toegewezen aan secretaris Joyce van der Wegen. Toegankelijkheid, studeren voor iedereen voor iedereen die dat kan en wil, is speerpuntvoor het LSVb Bestuur ’17 – ’18. Van der Wegen wijst op de rol van cultuur in de doorstroom van mbo naar hbo. Succes hangt af van de mate van aanpassing aan de andere cultuur, waarvan taal een belangrijk onderdeel is. Ook het LSVb vraagt zich af in hoeverre taalbeleid een ondersteuning dan wel een belemmering vormt.

De laatste jaren kiezen steeds meer instellingen ervoor studenten bij toelating of tijdens het onderwijs te toetsen op hun taalvaardigheid. Taalwetenschapper Bart Deygers (KU Leuven) onderzoekt het gebruik en misbruik van deze taaltoetsen in het hoger onderwijs. Hij zet vraagtekens bij de betrouwbaarheid en bruikbaarheid van taaltoetsen, zowel voor de Nederlandse als voor de Engelse taalbeheersing. 

Als rector brak hij nog wel eens een lans voor de Engelse taal in het onderwijs, maar de laatste tijd laat hij zich minder positief uit. Het Engels in de universiteit krijgt volgens Rik Torfs de overhand om de verkeerde, instrumentele, redenen. Bovendien voegde hij daar aan toe: “Vaak heb ik de indruk dat hoe minder virtuoos iemand in het Nederlands doceert, hoe gemakkelijker hij vindt dat het net zo goed in het Engels kan.”

De kersverse VSNU-voorzitter Pieter Duisenberg was als Kamerlid een groot voorstander van internationalisering in het hoger onderwijs. In zijn nieuwe functie moet hij de balans te slaan tussen studentengroei op basis van internationale studenten en het behoud van de kwaliteit van het onderwijs. Nu steeds meer Nederlandse universiteiten ervoor kiezen om (een deel van) hun opleidingen in het Engels te verzorgen wordt het ook volgens de KNAW tijd hier helder beleid op te formuleren.

Rechtsgeleerde Janneke Gerards was voorzitter van de KNAW-commissie die de verkenning ‘Taalbeleid in het hoger onderwijs’ uitvoerde. Deze onderzocht de voor- en nadelen van de verengelsing in het curriculum van hogescholen en universiteiten. In een toelichting op het rapport stelde zij recentelijk dat opleidingen zelf de overwogen keuze moeten kunnen maken voor de taal die ze gebruiken maar dat de beheersing van het Nederlands voorop staat.

Tegenover deze voorzichtige overwegingen positioneert zich senior onderzoeker van het Meertens Instituut Marc van Oostendorp. In zijn vele media-uitingen over taal doet hij van zich spreken als een enthousiaste adapter van het Engels. Onlangs kwam in hij in de NRC in het verweer tegen Beter Onderwijs Nederland dat een rechtszaak aanspande tegen de overheid tegen het oprukkende Engels: “Het is nu leuker op de universiteit!”.

Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) staat dit jaar onder leiding van Rhea van der Dong. Het ISO vreest naar eigen zeggen dat instellingen zich meer laten leiden door financiële dan door inhoudelijke motieven als het om verengelsing gaat. Recent wees het ISO er op dat de taalbeheersing van vwo’ers en havisten niet volstaat voor onderwijs in het Engels.

Neerlandicus Presley Bergen is woordvoerder van Beter Onderwijs Nederlands (BON). Deze organisatie werd in 2006 werd opgericht met als doel “het zo goed mogelijk tot bloei laten komen van de potenties van leerlingen en studenten door gedegen vakinhoudelijke en algemene vorming.” BON is van mening dat de verengelsing in het hoger onderwijs schadelijk is voor de kwaliteit van het onderwijs en bovendien in strijd is met de wet. De organisatie bereidt daarom een rechtszaak voor tegen de staat.