Plenaire lezingen

 

Paul Ziche 
vrijdag 14.15-15.30 uur

Dromen tussen bedreiging van kennis en bron van creativiteit – Een kleine cultuurgeschiedenis van de droom

Een leerboekdefinitie van 'droom‘ luidt: dromen zijn bewuste ervaringen tijdens het slapen. Maar de geschiedenis van het nadenken over dromen, en het verbeelden van dromen in literatuur en kunst, reikt ons hele andere ideeën aan: Dromen als goddelijke openbaring, als bron van creativiteit, als ongecensureerde, maar symbolische weergave van een diepere laag van werkelijkheid, ... . Wij kunnen deze perspectieven op het fenomeen ‘droom’ samenvatten als: in een droom komt een andere wereld binnen te dringen in onze wereld (waar deze andere wereld ook vanuit onszelf kan komen).

Deze lezing zal twee momenten in de (cultuur-)geschiedenis behandelen die cruciaal waren in het nadenken over en verbeelden van dromen: de Romantiek rond 1800, en het Surrealisme aan het begin van de 20e eeuw. Aan de hand van filosofische argumenten, maar vooral ook aan de hand van kunstwerken uit deze tijden, zullen we exploreren hoe men dacht over vragen zoals: hoe zeer verschilt de wereld van de droom echt van de wereld die wij in een staat van wakker-zijn tegenkomen? hoe kunnen wij ons überhaupt een echt andere wereld voorstellen? welke aspecten dacht men over te kunnen nemen vanuit droomwerelden naar onze gewone leefwereld? hoe typeren wij het verschil tussen de droomwereld en de gewone leefwereld – is de wereld waarin we leven misschien veeleer een droomwereld dan de wereld van het wakkere (logische, ...) verstand?

Filosofen hebben dromen vaak als bedreiging gezien, met name als bedreiging voor onze kennisclaims (denk aan Descartes – ik kan alleen zeker zijn dat ik iets weet als ik weet dat ik niet aan het dromen ben). Wat in de genoemde tradities gebeurt, is dat het contrast droom-kennis onderuit wordt gehaald, met enorme gevolgen voor ons begrip van kennis: dromen worden niet zo zeer als cognitieve bedreiging opgevat als als uitbreiding en nuancering van ons begrip van kennis (een van de vele open vragen die hieruit kunnen voortkomen, is: dat klinkt te mooi en harmonieus – wat doe je dan met nachtmerries?).

 

Leslie Ellis
zaterdag 9.45-11.00 uur

 

Experiencing the Radical Intelligence of Dreaming

We tend to think we know what dreams are, but have you ever paused to consider this more deeply? Dr. Leslie Ellis will frame her knowledge of dreaming in ways that highlight their vast creative and integrative wisdom. With this premise, she will then offer ways to collaborate with the intelligence of dreams in a way that honours their unique qualities. These ideas will be illustrated with some striking examples of dream wisdom from her teaching and clinical practice. She will highlight the value of experiencing over interpretation of dreams.