Workshopronde 1

Behoefte aan een overzicht in één oogopslag? Bekijk dan de timetable!

Panelgesprek: Programmatisch toetsen

Programmatisch toetsen is een onderwijsconcept dat in de afgelopen zeven jaar door veel hbo opleidingen wordt geïmplementeerd. De theoretische principes onder dit concept zijn duidelijk. Veel opleidingen zijn enthousiast over deze uitgangspunten. Bijvoorbeeld over het principe dat datapunten worden ontworpen om van te leren. Dat principe past bij veel moderne visies op onderwijs en toetsing waarin de student centraal staat en eigenaarschap moet tonen. Maar het ontwerpen van programmatisch toetsen is geen sinecure. Want hoe ontwerp je een programma waarin de feedback op datapunten niet leidt tot een zak/slaagbeslissing, de feedback is gericht op leren, maar de docent een sterk summatief signaal afgeeft of de student dit zo interpreteert? Het zoeken naar het evenwicht tussen een feedback douche op de vele datapunten en een feedback kerkhof met ongelezen en ongebruikte feedback is een vraagstuk waar veel opleidingen mee worstelen. Het ontwerpproces van programmatisch toetsen is een groot curriculum ontwerpvraagstuk met veel betrokken partijen. In deze paneldiscussie gaan we in gesprek met die verschillende partijen: met een student, docent en opleidingsmanager uit de onderwijspraktijk en met een promovendus en een lector uit de onderzoekspraktijk. Wat zijn hun ervaringen? En wat is hun visie op de doorontwikkeling van het concept van programmatisch toetsen?

Paneldeelnemers:

Maxim Rouw is eerstejaars student bij de opleiding Ergotherapie van de Hogeschool Rotterdam. Maxim heeft als student een heel jaar ervaren hoe programmatisch toetsen is vorm gegeven bij de opleiding ergotherapie. Maxim won dit jaar de eerste prijs met een studiegenoot voor een prototype dat zij bij de opleiding hebben ontwikkeld.
Joachim van der Weegen is al meer dan 18 jaar docent bij de opleiding Ergotherapie van de Hogeschool Rotterdam. Bij Ergotherapie wordt sinds 2019 gewerkt met programmatisch toetsen. Joachim is groot voorstander van het concept als middel om studenten in de lead te laten leren.
Dorien Uittenbogaard is opleidingsmanager bij pabo van de Hogeschool Inholland Rotterdam. Daar is recent Programmatisch toetsen geïmplementeerd. Nu studenten continu feedback krijgen en hun leerproces steeds verder aanscherpen vraagt om een andere mindset bij studenten en docenten.
Debby Weerlink is toetsexpert bij Fontys Hogeschool. Debby is docent geweest bij de master Toets en Onderwijskwaliteit waar wordt gewerkt met programmatisch toetsen. Debby is tevens promovendus bij de Universiteit Maastricht en doet onderzoek naar zelfsturingsvaardigheden in flexibel onderwijs.
Liesbeth Baartman is lector Beroepsonderwijs bij de Hogeschool Utrecht en Universitair Hoofddocent bij de Universiteit Maastricht. Liesbeth doet al jaren onderzoek naar programmatisch toetsen en begeleidt verschillende promovendi op dit concept en aanverwante onderwerpen.

De paneldiscussie wordt geleid door Bas Agricola. Bas is senior onderzoeker bij het lectoraat Beroepsonderwijs van de Hogeschool Utrecht en heeft in die rol de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar het concept van programmatisch toetsen.

Panelgesprek | 60 minuten | 10:00 - 11:00 | NL | RS.00.350

Nieuwe toetsvormen met AI

Jos Vonk (Fontys)

Zet de stap van AI-angst naar innovatiekracht en ontdek hoe je met 'vibecoding' zelf de regie voert over moderne hbo-toetsing. Tijdens deze workshop bouw je eigenhandig formatieve chatbots die leerdoelen toetsen en je direct haarscherp inzicht geven in het niveau, het oefengedrag en de specifieke pijnpunten van je studenten. Je leert hoe je AI transformeert van een extern risico naar een op maat gemaakt hulpmiddel dat de kwaliteit van zowel de toets als het leerproces fundamenteel versterkt. Creëer je eigen technologische oplossingen en ervaar hoe eenvoudig het is om toetsing slimmer, persoonlijker en effectiever in te richten.

Let op: Voor deze workshop is geen voorkennis nodig, wel een laptop en een Google-account (of je kijkt mee met je buurman).

workshop | good practice | 60 minuten | 10:15 - 11:15 | NL | RS.00.110

Meer keuze = meer gedoe? Over flexibele toetsing in de praktijk

Joyce den Heijer (Hogeschool Leiden) Norbert Huyer (De Haagse Hogeschool)

Flexibele toetsing is populair. Meer keuze, meer maatwerk, meer eigenaarschap. Maar wanneer versterkt flexibiliteit écht de kwaliteit van leren en toetsing — en wanneer wordt het vrijblijvendheid?

In deze interactieve workshop nemen we je mee voorbij de hype. We delen recente wetenschappelijke inzichten én eerste resultaten uit ons onderzoek onder toetsexperts en studenten. Wat werkt in het ontwerp van flexibele toetsing? Waar lopen studenten op vast? En wat vraagt keuzevrijheid van hun keuzebekwaamheid?

We maken belangrijke spanningsvelden zichtbaar, zoals ruimte vs. borging, autonomie vs. rechtvaardigheid en variatie vs. vergelijkbaarheid, en vertalen ontwerpprincipes naar concrete keuzes in toetsontwerp.

Daarna gaan we samen aan de slag. Met (onderdelen van) onze Scan Flexibele Toetsing als gespreksstarter onderzoeken we vragen die veel docenten herkennen:

• Hoe houd je een flexibele toets eerlijk en vergelijkbaar?

• Wat als studenten verschillende producten inleveren?

• Wanneer versterkt keuzevrijheid het leren — en wanneer niet?

• Welke afwegingen worden belangrijker bij meer flexibiliteit?

Deelnemers reflecteren op hun eigen toetspraktijk, delen ervaringen en geven feedback op de scan als hulpmiddel voor ontwerp en reflectie. Het doel is niet altijd méér flexibiliteit, maar vooral bewustere flexibiliteit. Je gaat naar huis met concrete handvatten voor bewustere flexibiliteit in je toetspraktijk, zowel in ontwerp als in uitvoering.

workshop | onderzoek | 60 minuten | 10:00 - 11:00 | NL | RS.00.115

Leren van toetsen met AI: wanneer wél en wanneer juist niet?

Erwin de Beer (Hanze Hogeschool) & Sylvia Schouwenaars (HZ UAS)

Wat werkt er wél en wat werkt er niet als je generatieve AI koppelt aan leren van toetsen? Tijdens deze workshop spelen we het memoryspel 'Misconcepties', dat draait om veelvoorkomende misvattingen over formatief toetsen en de inzet van AI in onderwijs. Elke misconceptie (rode kaart) vertegenwoordigt een denkfout die de effectiviteit van formatief toetsen kan ondermijnen. De AI-functiekaarten (groene kaarten) bieden concrete manieren waarop AI kan helpen om deze misvattingen te doorbreken. Het gaat niet om AI als wondermiddel, maar om de juiste AI-tool voor de juiste onderwijskundige uitdaging. Het spel combineert spelplezier met professionele ontwikkeling: het is een laagdrempelige manier om kritisch na te denken over hoe je AI wél en niet moet inzetten in formatief toetsen. We spelen het spel plenair, zoeken misconcepties en bijbehorende AI-doorbraken en reflecteren erop. Voor zover de tijd het toelaat bouwen we met een AI-tool ook een aantal doorbraken die we interessant vinden.

workshop | ervaring | 60 minuten | 10:15 - 11:15 | NL | RS.00.325

Sterker worden door feedback met input van Verbindende Communicatie

Susan Jedeloo & Ingrid Spaan (Hogeschool Rotterdam)

Verbindende Communicatie (VC) of Nonviolent communication kan een sleutel zijn voor effectieve feedback. In deze workshop ervaar je wat VC kan bijdragen aan 'sterker worden door feedback'. We leggen hierbij we de relatie met didactisch coachen, formatief handelen en betekenis voor toetsing.

Centraal in verbindend communiceren staat de intentie waarmee je verbinding maakt. Bewust zijn van de behoeften en gevoelens die samenhangen met ons gedrag en deze meenemen in onze communicatie draagt bij aan een leerklimaat waarin de behoeften en belangen van eenieder ertoe doen.

Met behulp van een Senior Fellow Comeniusbeurs is de afgelopen jaren gewerkt aan integratie van het gedachtengoed van VC binnen het onderwijs aan studenten en de docentprofessionalisering binnen het Instituut van de Gezondheidszorg Hogeschool Rotterdam.  Hierbij hebben we concepten van Didactisch Coachen, Formatief Handelen en Verbindend Communiceren met elkaar verbonden om studenten te coachen in zelfregulerend leervermogen. Een belangrijk thema is bevorderen van feedbackgeletterdheid bij de student. We gaan in deze workshop aan de slag met situaties uit de eigen praktijk en delen ook onze ervaringen.

workshop | ervaring | 60 minuten | 10:00 - 11:00 | NL | RS.03.400

Samen betekenisgeven aan authenticiteit en integriteit/
Creating shared meaning around authenticity and integrity

Brigit Kolen & Coreline Haasakker-van Leeuwen (Fontys Hogeschool)

NL Frauderen mag niet, dat weten we. De snelle opkomst van AI maakt frauderen wél makkelijker, dat weten we ook. Voorkomen is beter dan genezen; daarom pleiten we voor een aanpak die design boven detectie stelt. Studenten moeten zelf het werk van leren doen, maar waar eindigt zelf leren, en waar begint frauderen? Uit de literatuur blijkt dat we vaak zelf niet goed weten waar de grens van fraude ligt. Hoe kunnen we onze studenten dan begeleiden?

In ons pedagogisch-didactisch model voor fraudepreventie (Kolen & Haasakker-van Leeuwen, 2024) deelden we al dat het begint bij informeren. Maar hoe operationaliseer je die belangrijke eerste stap? Wat moeten alle stakeholders in de lerende driehoek (student, opleiding, werkveld) weten en doen zodat de diploma’s die we afgeven hun waarde behouden?

In deze workshop ga je in gesprek over authenticiteit en integriteit in een wereld waarin AI een vaste plek in ons leven heeft gekregen. Op positieve en pragmatische wijze geef je betekenis aan wat deze nieuwe onderwijscontext van ons vraagt. Middels ‘old-school’ papieren werkbladen word je uitgedaagd je inzichten direct te vertalen naar je eigen onderwijspraktijk. Je gaat naar huis met praktische handvatten voor curriculumdesign en toetsing ‘ondanks AI’ en je ontvangt een digitale goodiebag vol inspiratie.

_______

ENG Academic misconduct is unacceptable, that much we know. The rapid rise of AI makes misconduct easier, that we also know. Prevention is better than policing, which is why we advocate for an approach that prioritises design over detection. Students must do the work of learning themselves, but where does learning on your own end, and where does academic misconduct begin? Literature shows that even experts in education aren't sure. So how can we guide our students?

In our pedagogical didactic model for the prevention of misconduct (Kolen & Haasakker-van Leeuwen, 2024), we established that it starts with informing. But how do you operationalise that crucial first step? What do all stakeholders in the learning triangle (student, programme, professional field) need to know and do to ensure that the degrees we issue retain their value?

In this workshop, you will engage in conversation about authenticity and integrity in a world where AI has become a permanent fixture in our lives. In a positive and pragmatic setting, you will explore what this new educational context asks of us. Through old-school paper worksheets, you will be challenged to translate your insights directly into your own teaching practice. You will leave with practical tools for curriculum design and assessment 'despite AI', and you will receive a digital goodie bag full of inspiration.

Feedbackgeletterdheid met en zonder AI

Janneke Louwerse & Edwin de Vette (Hogeschool Rotterdam)

In de keuzecursus 'Feedbackgeletterdheid met en zonder AI' hebben we met studenten van de lerarenopleiding gewerkt aan hun feedbackvaardigheden, zowel in hun rol als student als (aankomend) docent. Alle studenten hebben op hun stageplek aan de hand van het 'Vijfstappenplan voor feedback die doet leren' van Vanhoof en Speltincx (2023) geëxperimenteerd. We delen in deze workshop graag hun en onze ervaringen.

Workshop | good practice | 60 minuten | 10:00 - 11:00 | NL | RS.03.420